معرفی و تحلیل اجمالی "نسخه خطی اعتصام المرید فی توضیح معضلات کلام الله المجید" نوشته زین العابدین بن محمدعلی سبزواری اصفهانی

نسخه خطی موسوم به «اعتصام المرید فی توضیح معضلات کلام الله المجید» به قلم زین العابدین بن محمدعلی سبزواری اصفهانی در ذیقعده سال ۱۲۷۶ هجری قمری نگاشته شده است که به شرح و توضیح واژگان دشوار قرآن اختصاص دارد و تنها نسخه موجود از آن، در کتابخانه آیت الله گلپایگانی قم با شماره ۱۰۲-۱/ ۱۰۲ نگهداری می شود. زین العابدین سبزواری از نوادگان محقق سبزواری (۱۰۱۷-۱۰۹۰ ق) و از ادبای شیعه در سده سیزدهم است که حدود دو هزار واژه از قرآن مجید را گردآوری و در این کتاب به زبان عربی شرح داده است. واژگان مورد تحقیق بر اساس نظام الفبایی و با نخستین حرف و حرکات اول کلمه (فتحه - ضمه - کسره) تنظیم و پس از مقدمه، متن نسخه به ۲۸ باب تقسیم شده که هر باب شامل سه فصل است. این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی، باهدف معرفی نسخه مذکور و نگارنده آن، به تحلیل اجمالی محتوای کتاب می پردازد تا ضمن تسهیل مطالعه این اثر برای علاقه مندان و پژوهشگران حوزه ادبیات و علوم قرآنی، زمینه ساز جستارهای آینده شود. باتوجه به اینکه قوی ترین نقل ها در شرح واژگان قرآن مجید، بیان اهل بیت علیهم السلام است، یافته های پژوهش نشان می دهد مولف با رویکرد عرفان و کلام شیعی و تکیه بر منابع معتبر و آثار روایی، تلاش کرده خلا موجود در معاجم زمان خود را پر کند که این کار به نوعی بیانگر وجه تمایز و برتری این اثر نسبت به سایر تحقیقات مشابه است. همچنین؛ استناد نویسنده به مثال ها و شواهد قرآنی، حدیث، شعر و امثال، اثر کم نظیر و ارزنده ای را پدید آورده است.

کلیدواژه ها:

قرآن مجید ، لغات مشکل ، نسخ خطی ، زین العابدین اصفهانی ، اعتصام المرید