جایگاه پرسشگری در قرآن و حدیث و نقش آن در یادگیری فعال دانش آموزان

پرسشگری، بنیادی ترین سازوکار رشد معرفت و شکوفایی عقلانیت انسان است که در آموزه های دینی اسلام، به ویژه در قرآن کریم و سنت معصومان (ع)، از جایگاه ویژه ای برخوردار است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-توصیفی، تلاش کرده است جایگاه و کارکردهای تربیتی پرسشگری در متون اسلامی را استخراج و آن را با اصول یادگیری فعال در نظام تعلیم و تربیت نوین پیوند دهد. یافته های این مطالعه نشان می دهد که خداوند در قرآن با طرح پرسش های هدفمند، انسان ها را به تفکر، تدبر و بازنگری در باورهای سطحی فراخوانده است و سیره عملی پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت (ع) نیز بر تشویق اصحاب به پرسشگری و ایجاد فضای باز گفت وگو استوار بوده است. در حوزه کاربردهای تربیتی، این مدل از پرسشگری می تواند «یادگیری فعال» را به عنوان جایگزینی برای آموزش منفعل و حافظه محور به خدمت گیرد. نتایج بحث حاکی از آن است که تلفیق الگوهای پرسشگری دینی با رویکردهای نوین یادگیری، منجر به تقویت تفکر انتقادی، افزایش انگیزه درونی، معناداری یادگیری و رشد مسئولیت پذیری در دانش آموزان می شود. در نهایت، پیشنهاد می گردد نظام آموزشی با تغییر رویکرد از «انتقال اطلاعات» به «کشف فعالانه» و تبدیل کلاس درس به محیطی پرسش محور، زمینه های لازم را برای پرورش دانش آموزانی اندیشمند و پرسشگر فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

پرسشگری ، قرآن و حدیث ، یادگیری فعال ، تربیت اسلامی ، تفکر انتقادی ، آموزش دینی ، دانش آموزان.