طراحی و اعتباریابی الگوی توانمندسازی والدین با سواد متوسط برای مشارکت موثر در فرآیند یادگیری فرزندان دوره ابتدایی

زمینه و هدف: خانواده به عنوان اولین و پایدارترین نهاد تربیتی، نقشی بی بدیل در فرآیند یادگیری کودکان ایفا می کند. با این حال، بسیاری از والدین به ویژه در مناطق روستایی و کم برخوردار با وجود داشتن سواد متوسط (دیپلم یا پایین تر)، از دانش و مهارت کافی برای مشارکت موثر و هدفمند در یادگیری فرزندان خود برخوردار نیستند. این مسئله منجر به کاهش انگیزه تحصیلی، افت عملکرد و افزایش شکاف آموزشی در میان دانش آموزان می شود. هدف پژوهش حاضر، طراحی و اعتباریابی الگوی توانمندسازی والدین با سواد متوسط برای مشارکت موثر در فرآیند یادگیری فرزندان دوره ابتدایی است.روش شناسی: این پژوهش از نوع مطالعات ترکیبی (کمی کیفی) با رویکرد اکتشافی متوالی است. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از والدین دارای سواد متوسط و ۱۲ نفر از معلمان مجرب دوره ابتدایی (نمونه گیری هدفمند و اشباع نظری)، مولفه های اصلی توانمندسازی استخراج شد. در بخش کمی، الگوی استخراج شده با استفاده از روش دلفی فازی در سه دور و نظرخواهی از ۲۰ متخصص حوزه علوم تربیتی، روانشناسی و مددکاری اجتماعی اعتباریابی گردید. همچنین پایایی الگو با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (۸۷/۰) مورد تایید قرار گرفت.یافته ها: الگوی نهایی توانمندسازی والدین دارای شش مولفه اصلی و ۲۴ زیرمولفه است: ۱) آگاهی از مراحل رشد شناختی و تحولی کودک (۴ زیرمولفه)، ۲) مهارت های ارتباطی موثر با کودک و معلم (۵ زیرمولفه)، ۳) دانش محتوایی پایه در فارسی و ریاضی متناسب با پایه اول تا سوم (۵ زیرمولفه)، ۴) راهبردهای ایجاد انگیزه و نظارت بر تکالیف بدون تنش (۴ زیرمولفه)، ۵) توانایی استفاده از ابزارهای ساده کمک آموزشی و منابع رایگان برخط (۳ زیرمولفه)، و ۶) خودکارآمدی والدین در ایفای نقش یادگیری یار (۳ زیرمولفه). اعتبار الگو با میانگین فازی بالای ۷۹/۰ در تمامی مولفه ها تایید شد.نتیجه گیری: الگوی طراحی شده می تواند به عنوان یک نقشه راه عملی برای برگزاری کارگاه های توانمندسازی والدین در مدارس مناطق کم برخوردار مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد می شود آموزش وپرورش استان ها این الگو را در برنامه های مدرسه محور و انجمن اولیا و مربیان ادغام کرده و اثربخشی آن را در قالب طرح های شبه آزمایشی مورد ارزیابی قرار دهد.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی والدین ، سواد متوسط ، مشارکت والدین ، یادگیری فرزندان ، دوره ابتدایی ، الگوی مفهومی.