مقایسه ترجیحات ورزشی دانش آموزان ابتدایی و متوسطه اول: از بازی های آزاد تا ورزش های رقابتی شهرستان بانه

انتخاب فعالیت بدنی متناسب با علایق فردی، عاملی کلیدی در تداوم مشارکت ورزشی و پیشگیری از ترک ورزش در سنین حساس است. با وجود تفاوت های شناخته شده در رشد شناختی و اجتماعی کودکان و نوجوانان، شواهد نشان می دهد که شکاف عمیقی میان علایق واقعی دانش آموزان و محتوای ارائه شده در کلاس های تربیت بدنی وجود دارد. این پژوهش با هدف مقایسه ترجیحات ورزشی (بین بازی های آزاد و ساختاریافته/رقابتی) و شناسایی عوامل موثر بر انتخاب آن ها در دانش آموزان دو مقطع ابتدایی و متوسطه اول شهرستان بانه انجام شد.این مطالعه توصیفی- مقایسه ای در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ در شهرستان بانه انجام گرفت. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر مقطع ابتدایی و متوسطه اول بود. با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، حجم نمونه شامل ۳۰۰ نفر (۱۵۰ نفر ابتدایی و ۱۵۰ نفر متوسطه اول) تعیین شد. ابزار پژوهش، «پرسشنامه ترجیحات فعالیت بدنی» (PAQ-Subscale) بود که روایی آن توسط ۵ نفر از متخصصان تایید و پایایی آن با آلفای کرونباخ ۰/۸۸ به دست آمد. برای تحلیل داده ها از آزمون های تی مستقل، مانوا (MANOVA) و رگرسیون لجستیک در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ استفاده شد.نتایج نشان داد که در مقطع ابتدایی، ۷۲٪ از دانش آموزان ترجیح می دهند فعالیت ها در قالب «بازی های آزاد» و «چالش های فردی بدون فشار تیمی» باشد، در حالی که در مقطع متوسطه اول، این عدد به ۳۵٪ کاهش یافت و تمایل به «ورزش های تیمی رقابتی» و «یادگیری مهارت های تخصصی» به ۶۵٪ افزایش یافت. تحلیل ها نشان داد که متغیر «نیاز به تعلق به گروه» و «رقابت پذیری» در متوسطه اول پیش بینی کننده قوی تری برای انتخاب ورزش های رقابتی هستند (۰/۰۱ > P). همچنین، بین جنسیت و ترجیح ورزش های پربرخورد در هر دو مقطع تفاوت معناداری مشاهده شد، اما شدت این ترجیح در پسران متوسطه اول بسیار بیشتر بود.نتایج حاکی از آن است که علایق ورزشی در گذر از کودکی به نوجوانی، از «لذت جویی حرکتی» به سمت «دستاوردجویی و هویت یابی اجتماعی» تغییر مسیر می دهد. نادیده گرفتن این تغییر در برنامه ریزی درسی می تواند منجر به کاهش انگیزه شود. پیشنهاد می شود در ابتدایی بر تنوع بازی ها و در متوسطه اول بر امکان انتخاب رشته های ورزشی متنوع و ایجاد لیگ های درون مدرسه ای تاکید گردد تا با نیازهای رشدی نوجوانان همسو شود.

کلیدواژه ها:

ترجیحات ورزشی ، بازی های آزاد ، ورزش رقابتی ، انگیزش ، دانش آموزان ابتدایی ، دانش آموزان متوسطه اول ، شهرستان بانه.