بررسی اثرات پرایمینگ بذر و محلول پاشی الاژیک اسید بر ویژگی های بیوشیمیایی و عملکرد لوبیا چیتی (Phaseolus vulgaris) در شرایط تنش خشکی

هدف: تنش خشکی یکی از مهم ترین عوامل محدودکننده رشد و عملکرد لوبیا چیتی است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر پرایمینگ بذر و محلول پاشی الاژیک اسید بر عملکرد و ویژگی های بیوشیمیایی لوبیا چیتی تحت شرایط تنش خشکی صورت گرفتروش پژوهش: این آزمایش در اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ به صورت کرت های خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقات مرکزی وابسته به مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران واقع در شهرستان ورامین انجام شد. تیمارهای اصلی شامل سه سطح آبیاری (آبیاری کامل معادل ۱۰۰ درصد نیاز آبی، تنش ملایم با ۷۵ درصد نیاز آبی و تنش شدید با ۵۰ درصد نیاز آبی) و تیمارهای فرعی شامل چهار سطح (شاهد بدون پرایمینگ و محلول پاشی، پرایمینگ بذر با ۵۰ میلی گرم در لیتر الاژیک اسید، محلول پاشی برگ با ۵۰ میلی گرم در لیتر الاژیک اسید و ترکیب پرایمینگ و محلول پاشی) بودند. یافته ها: نتایج نشان داد تنش خشکی به طور معنی داری سبب کاهش عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک لوبیا چیتی شد، اما کاربرد الاژیک اسید، به ویژه در تیمار ترکیبی پرایمینگ و محلول پاشی، موجب بهبود این صفات گردید. بیش ترین عملکرد دانه (۴۱۹۸ کیلوگرم در هکتار) در شرایط آبیاری کامل و تیمار ترکیبی و کم ترین آن (۲۲۲۰ کیلوگرم) در تیمار تنش شدید بدون استفاده از الاژیک اسید ثبت شد که معادل ۱/۴۷ درصد کاهش بود. در شرایط تنش ملایم، محلول پاشی به تنهایی عملکرد دانه را ۵/۱۲ درصد افزایش داد و در تنش شدید، تیمار ترکیبی موجب بهبود ۲۲ درصدی شد. عملکرد بیولوژیک نیز در پاسخ به تیمارها افزایش یافت و تیمار ترکیبی در شرایط آبیاری کامل، تنش ملایم و تنش شدید به ترتیب عملکرد را ۵/۱۰، ۵/۹ و ۶/۱۹ درصد نسبت به شاهد افزایش داد. فعالیت آنزیم کاتالاز و میزان مالون دی آلدهید با تنش افزایش یافتند، اما کاربرد الاژیک اسید، به ویژه در تیمار ترکیبی، این شاخص ها را به ترتیب تا ۱/۲۶ درصد و ۹/۲۰ درصد کاهش داد.نتیجه ­گیری: به طور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که تنش خشکی تاثیر منفی قابل توجهی بر عملکرد و فیزیولوژی لوبیا چیتی دارد، اما کاربرد الاژیک اسید، به ویژه در ترکیب پرایمینگ و محلول پاشی، توانست با کاهش اثرات استرس اکسیداتیو و حفظ تعادل آبی، موجب بهبود رشد و عملکرد گیاه در شرایط کمبود آب شود. براساس این یافته ها، استفاده از الاژیک اسید به عنوان یک راه کار مدیریتی موثر برای افزایش تحمل گیاه به خشکی و حفظ عملکرد در مناطق خشک و نیمه خشک پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: ترکیبات آنتی اکسیدانی ، تنش اکسیداتیو ، تنظیم اسمزی ، گیاه پروتئینی