مسیر ترکیبی توسعه: راهبردی برای یکپارچه سازی جهش دیجیتال با صنعتی سازی ساختاری در اقتصادهای درحال توسعه

رابطه میان تحول دیجیتال و صنعتی سازی ساختاری در اقتصادهای درحال توسعه یکی از بحث های مهم و چالش برانگیز اقتصاد توسعه است. درحالی که بخش قابل توجهی از ادبیات به جهش دیجیتال به عنوان راه میان بری در مسیر توسعه می نگرد، جریان موازی ای از پژوهش ها هشدار می دهد که دیجیتال سازی زودرس و جداشده از ظرفیت های تولیدی می تواند منجر به رشد مبتنی بر خدمات شود که به اندازه کافی اشتغال زا نبوده و شکاف های نابرابری را تشدید کرده و صنعتی زدایی زودرس به همراه دارد. این مقاله با معرفی مفهوم «مسیر ترکیبی توسعه» تلاش دارد این دیدگاه ها را تلفیق کند؛ مفهومی که به عنوان یک راهبرد هدفمند و میانجی شده نهادی تعریف می شود که توانمندسازی دیجیتال را با صنعتی سازی ساختاری یکپارچه می سازد. با استفاده از تحلیل تطبیقی موردی در شش اقتصاد درحال توسعه و گذار - کنیا، استونی، ویتنام، بنگلادش، هند و چین - و به کارگیری روش های ردیابی فرایند (Process Tracing) و تحلیل ترکیبی مقایسه ای مرحله ای (fsQCA)، این مطالعه مکانیزم های علی و شرایط لازم برای موفقیت در مسیر ترکیبی را شناسایی می کند. یافته ها سه مضمون اصلی تحلیلی را نمایان می سازند: پارادوکسی اشتغال - فناوری که نشان می دهد دیجیتال سازی بدون صنعتی سازی منجر به رشد بدون اشتغال می شود؛ میانجی گری نهادی که نقش ظرفیت دولت و کیفیت حکمرانی را تعیین کننده می داند؛ و مسیر ترکیبی که بهترین راه توسعه ای را هم زمانی و توالی دیجیتال سازی و صنعتی سازی می داند. این مقاله چارچوب نظری نوینی ارائه داده و ماتریس سیاستی سه تیره متناسب با سطح بلوغ صنعتی و دیجیتال کشورها را معرفی می کند. سهم این پژوهش در سه حوزه است: نظری، ارائه چارچوب یکپارچه؛ تجربی، شواهد تطبیقی از کشورها؛ و کاربردی، توصیه های سیاستی برای اقتصادهای درحال توسعه. یافته ها نشان می دهد مسیر ترکیبی، هرچند وابسته به متن، یک راهکار الزامی برای تحقق تحول ساختاری، اشتغال فراگیر و توسعه پایدار در قرن بیست ویکم است.

کلیدواژه ها:

مسیر ترکیبی توسعه ، جهش دیجیتال ، صنعتی سازی ساختاری ، میانجی گری نهادی ، صنعتی زدایی زودرس ، مطالعات تطبیقی موردی ، اقتصادهای درحال توسعه