ارزیابی شاخص های بهداشت و درمان با استفاده از مدل تصمیم گیری چند شاخصه ایداس (مطالعه موردی: شهرستان های استان چهارمحال و بختیاری)

یکی از پیامد­های منفی کمبود خدمات بهداشتی و درمانی در یک منطقه، کاهش سطح سلامت افراد است که باعث کاهش توان کار و درآمد و نهایتا فقر اقتصادی می شود؛ بنابراین برای رفع مشکلات در زمینه برخورداری از خدمات بهداشتی و درمانی باید به شناسایی نواحی محروم در جهت ارائه خدمات­دهی مناسب پرداخت. در این تحقیق، با استفاده از ۵۴ شاخص بهداشتی و درمانی، به رتبه ­بندی شهرستان­ های استان چهارمحال و بختیاری از نظر برخورداری از خدمات بهداشتی و درمانی پرداخته شد. تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش از نوع «توصیفی – تحلیلی» می باشد. آمار و اطلاعات مربوطه از طریق کتابخانه ­ای و سالنامه آماری مرکز آمار ایران (سال ۱۳۹۵) استخراج گردید. تحلیل داده ها با استفاده از مدل آنتروپی شانون (جهت وزن­ دهی) و تکنیک ایداس (برای رتبه­ بندی) در قالب نرم ­افزار­ Excel و همچنین نمایش وضعیت شهرستان ­های استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از نقشه کریجینگ در قالب نرم ­افزار Arc GIS صورت گرفته ­است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بعد بهداشت روستایی دارای وضعیت بهتر و بعد نهادی دارای وضعیت بدتری به لحاظ توزیع فضایی دارند. نتایج تکنیک ایداس نشان می دهد که از نظر شاخص های بهداشتی و درمانی، شهرستان شهرکرد با وزن ۰.۹۲۳ برخوردارترین شهرستان و بعد از آن شهرستان های فارسان با وزن ۰.۷۷۰، لردگان با ۰.۶۹۷، بروجن با ۰.۶۹۴، اردل با ۰.۵۷۳، کوهرنگ با ۰.۵۱۶، کیار با ۰.۴۷۸، سامان با ۰.۳۶۳، بن با وزن ۰.۳۵۲ به ­ترتیب در رتبه­ های دوم تا نهم و شهرستان خانمیرزا با وزن ۰.۱۶۳ در رتبه دهم (آخر) قرار گرفته­ است. به­ طور کلی، می ­توان نتیجه گرفت که تفاوت زیادی بین شهرستان­ های استان چهارمحال و بختیاری از نظر خدمات بهداشتی و درمانی وجود دارد که منجر به پایین آمدن سطح سلامت در برخی از شهرستان­ ها شده است؛ بنابراین نگاه عدالت ­محور در توزیع خدمات بهداشتی و درمانی برای بهبود کیفیت سلامت شهروندان لازم است.

کلیدواژه ها:

خدمات بهداشتی و درمانی ، نابرابری ، تکنیک ایداس ، چهارمحال و بختیاری