طراحی و اعتباریابی مدل روان شناختی تربیت دینی بر اساس منابع اسلامی

پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل روان شناختی تربیت دینی بر اساس منابع اسلامی انجام شد. روش پژوهش از نظر هدف، تحقیق بنیادی و از نظر رویکرد، آمیخته ای از نوع کیفی کمی است و با استفاده از سه روش علمی شامل معناشناسی زبانی، تحلیل محتوای کیفی و روش توصیفی زمینه یابی انجام شده است. ابتدا مفاهیم اولیه تربیت دینی از طریق تحلیل معنایی شناسایی و با شاخص های روایی محتوایی (CVI) و نسبت روایی محتوایی (CVR) توسط پنج کارشناس ارزیابی شدند؛ سپس مستندات مرتبط گردآوری و پس از غربالگری و ارزیابی محتوا، برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. داده ها با روش تحلیل محتوای کیفی و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند و ۱۱۶۴ کد باز، ۶۱ کد محوری و ۹ مقوله شناسایی گردید. مولفه های دارای نمرات کافی حفظ و موارد نامعتبر حذف شدند. یافته ها نشان داد که مدل روان شناختی تربیت دینی مبتنی بر دو عامل «درون فردی» و «برون فردی» است که زمینه مولفه های «تکامل شخصی ایمانی»، «ادراک توحیدی فراگیر»، «تعاملات بین فردی تعالی محور»، «جهت گیری دنیوی معنادار و هدفمند» و «ادراک معنادار و هدفمند از آخرت» را از طریق «راهبردهای روان شناختی تربیتی» فراهم می سازد و پیامد نهایی این تربیت «سعادت ابدی» است. این مدل منسجم و چندبعدی با تکیه بر آموزه های وحیانی و روان شناختی، ابعاد شناختی، عاطفی، رفتاری و اجتماعی متربی را پرورش داده و قابلیت تبدیل به ابزارهای سنجش و پروتکل های آموزشی را دارد.

کلیدواژه ها:

تربیت دینی ، مدل روان شناختی ، منابع اسلامی ، اعتباریابی