بررسی ابعاد فردی و اجتماعی رفتارهای مرتبط با بهداشت محیط در زنان تحت پوشش مراکز خدمات جامع سلامت شهری زنجان

مقدمه: قرار گرفتن در معرض آلاینده های محیطی، اثرات نامطلوبی بر سلامت جمعیت عمومی به ویژه زنان دارد. در این راستا، انجام رفتارهای پیشگیرانه محیطی، یکی از راهکارهای حفاظتی است. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی ابعاد فردی و اجتماعی رفتارهای مرتبط با بهداشت محیط در زنان بود. روش ها: این مطالعه مقطعی بر روی ۷۵۳ نفر از زنان بالای ۱۸ سال ساکن شهر زنجان در سال ۱۴۰۲ و به روش نمونه گیری دو مرحله ای انجام شد. در مرحله اول از بین مراکز خدمات جامع سلامت موجود، ۵ مرکز از مناطق مختلف شهر به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. سپس در مرحله دوم متناسب با جمعیت زنان تحت پوشش هر مرکز، نمونه گیری به روش در دسترس انجام شد. داده ها از طریق پرسش نامه ارزیابی رفتارهای بهداشت محیط در دو بعد فردی و اجتماعی که روایی و پایایی آن ها در تحقیق حاضر تایید گردید، جمع آوری شد. داده ها با استفاده از آزمون های Independent t، One-way ANOVA و ضریب همبستگی Pearson در نرم افزار SPSS و سطح معنی داری کمتر از ۰۵/۰ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: میانگین نمره رفتارهای بهداشت محیط در بعد فردی و اجتماعی به ترتیب ۷۹/۱۱ ± ۵۸/۶۱ و ۶۳/۱۱ ± ۶۰/۶۱ بود. ۵/۴۹ درصد زنان در بعد اجتماعی عملکرد خوب و ۷/۴۹ درصد در بعد فردی عملکرد متوسطی داشتند. کمترین میانگین نمره به رفتارهای پرهیز از استفاده از عطر و استفاده کمتر از مواد شوینده و بیشترین میانگین نمره به رفتارهای دوری از دود سیگار و صرفه جویی در مصرف آب اختصاص داشت. افراد متاهل دارای فرزند به طور معنی داری میانگین نمره بالایی را در هر دو بعد کسب کردند (۰۵/۰ > P). نتیجه گیری: بیشتر زنان در بعد فردی دارای سطح عملکرد متوسط، اما در بعد اجتماعی دارای سطح عملکرد خوبی بودند. با توجه به نقش کلیدی زنان در مراقبت از خانواده و آموزش فرزندان، توانمندسازی و استفاده از پتانسیل آنان در برنامه های مرتبط با سلامت محیط زیست توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

Health behavior ، Environment ، Women's health ، رفتار بهداشتی ، محیط زیست ، سلامت زنان