واکاوی نقش واژگان فارسی در شرح احادیث «مرآهالعقول» علامه مجلسی (ره)

چکیدهعلامه مجلسی در "مرآهالعقول" ، اهتمام ویژه ای به تبیین واژگان و اصطلاحات به کاررفته در روایات کافی دارد. وی در این راستا، گاه از ظرفیت های زبان فارسی در شرح واژگان حدیث بهره برده است. این بهره گیری نه تنها در قالب معادل یابی واژگان، بلکه در سطحی عمیق تر، به تبیین جامع تری از مفهوم حدیثی از طریق ریشه یابی زبانی کلمات و معناشناسی واژگان معرب منتهی شده است. این مقاله ضمن استخراج واژگان دخیل در شرح روایات این کتاب، در صدد طبقه بندی آنها بر اساس نوع استفاده علامه مجلسی از این واژه هاست. طبق بررسی صورت گرفته در مجلدات ۲۶گانه مرآه العقول، ۶۲ واژه معرب و دخیل شناسایی شد که در برخی موارد علامه تنها معرب بودن واژه را بیان کرده و در برخی موارد تصریح به فارسی بودن واژه نیز نموده است. همچنین در شرح برخی واژگان از معادل های فارسی بهره برده است. علامه مجلسی برای شرح این واژه ها به منابع لغوی همچون "القاموس المحیط" فیروزآبادی، "صحاح اللغه" جوهری و "المعرب من الکلام الاعجمی" جوالیقی و نیز برخی منابع غریب الحدیث مراجعه کرده است. در مجموع، می توان گفت که علامه مجلسی در "مرآه العقول" با بهره گیری از ظرفیت های زبان فارسی و استناد به منابع لغوی معتبر، نقشی بسزا در تسهیل فهم و تبیین مفاهیم روایی ایفا کرده است.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: مرآهالعقول ، محمدباقر مجلسی ، دخیل ، معرب ، واژگان فارسی