نقش ارتباطات در جامعه شناسی کژرفتاری: تحلیل تطبیقی دیدگاه های کلاسیک و معاصر

در جهان معاصر، ارتباطات نه تنها ابزار انتقال پیام بلکه سازوکار بنیادین در تولید واقعیت اجتماعی و شکل دهی به نظم یا بی نظمی اجتماعی است. واقعیت اجتماعی محصول تعاملات بین الاذهانی و شبکه های ارتباطی است که در قالب نهادها و ساختارهای اجتماعی تثبیت می شوند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی–نظری به بررسی نقش ارتباطات در تبیین کژرفتاری های اجتماعی پرداخته و تلاش کرده است جایگاه ارتباطات را در نظریه های کلاسیک و معاصر جامعه شناسی روشن سازد. روش تحقیق مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات، کدگذاری مفهومی و مقایسه تطبیقی نظریه هاست. نظریه های «آنومی» دورکیم و «فشار» مرتون، «انتقال فرهنگی» شاو و مکی، «خرده فرهنگ بزهکار» کوهن، «همنشینی افتراقی» ساترلند، «یادگیری اجتماعی» بندورا، «کنترل اجتماعی» هیرشی و «انگ زنی و قدرت–منزلت» بکر، گافمن و کمپر به عنوان چارچوب های اصلی مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که ارتباطات در سه سطح خرد(خانواده و همسالان)، میانه(محله و نهادهای اجتماعی) و کلان(رسانه ها و ساختارهای نهادی) نقش علی و ساختاری در شکل گیری یا کنترل کژرفتاری ایفا می کند. ضعف یا گسست ارتباطات نهادی موجب افزایش آنومی، ارتباطات درون گروهی می تواند الگوهای انحرافی را بازتولید کند و برچسب زنی و کاهش منزلت اجتماعی از طریق فعال سازی احساسات منفی مسیرهای کژرفتاری را تقویت می نماید. نتیجه گیری پژوهش آن است که ارتباطات باید به عنوان متغیر مستقل و ساختاری در تحلیل کژرفتاری اجتماعی در نظر گرفته شود. تقویت شبکه های ارتباطی سالم، افزایش سرمایه اجتماعی، اصلاح روایت های رسانه ای و آموزش مهارت های ارتباطی از جمله راهبردهای سیاستی و فرهنگی پیشنهادی برای پیشگیری و کاهش کژرفتاری اند. این چارچوب مفهومی می تواند مبنای آزمون تجربی فرضیه های مطرح شده در پژوهش های آتی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ارتباطات اجتماعی ، کژ رفتاری ، الگوهای انحرافی ، یادگیری اجتماعی ، مبارزه گفتمانی ، معنا و روایت