کارکرد شناختی آرایه تصویری «جایگزینی خلاق» در پیکتوگرافی عناوین کتاب های کودک و نوجوان، براساس استعاره شناسی فورسویل

پیکتوگرام ها نشانه هایی تصویری هستند که ساده و فاقد جزئیات اند و برخلاف آرم ها، معنای خود را بدون پیچیدگی و بلافاصله به مخاطب منتقل می کنند. بسیاری از طراحان جلد کتاب های کودک و نوجوان، برای نوآوری در تایپوگرافی یا لترینگ (حروف نگاری)، یک شمایل پیکتوگرافیک را جایگزین یک یا مجموعه ای از حروف عنوان کتاب می کنند. وفق مدل اسکمپر، شگرد «جایگزینی» یکی از روش های هفت گانه «ایده پردازی خلاق» است. از همین رو، پیکتوگرام های جایگزین شده در تایپوگرافی و لترینگ عناوین کتاب های کودک و نوجوان، به ویژه کتاب های تصویری، بیش از اینکه کارکرد اطلاع رسانی داشته باشند، کارکردی خلاقانه و هنری دارند. از سویی دیگر، این پیکتوگرام ها پیام خود را در عین سادگی، از مجرای استعاره ای تصویری انتقال می دهند. هدف این مقاله، تحلیل شناختی فرایند شکل گیری و انتقال استعارات تصویری ای است که از جایگزینی شمایلی پیکتوگرافیک در متنی نوشتاری حاصل می آید. از آنجا که فورسویل با الهام از نظریه استعاره های مفهومی لیکاف و جانسون، استعارات تصویری را نوع شناسی کرده است، این پژوهش با رهیافت نوع شناسی فورسویل و با تکیه بر نظریه استعاره های مفهومی، به چگونگی کارکرد شناختی شگرد جایگزینی پیکتوگرافیک در عناوین کتاب های کودک و نوجوان پاسخ می دهد. روش پژوهش تحلیلی  توصیفی و جامعه آماری آن، کتاب های داستان گروه سنی «الف»، «ب»، «ج» و «د» (چه داخلی و چه خارجی) است. فقدان استعاره شناسی پیکتوگرام در ایران و بسامد بالای به کارگیری این شگرد هنری در عناوین کتاب های تصویری کودک، ضرورت این پژوهش را مسجل می کند.

کلیدواژه ها:

کلید­واژه­ها: کتاب کودک ، تایپوگرافی ، پیکتوگرام ، استعاره مفهومی ، استعاره تصویری ، فورسویل