بازیابی و بازسازی سفارت نامه میرزا تقی خان وزیرنظام؛ پژوهشی سندشناختی بر پایه اسناد نویافته

ایران و عثمانی بعد از چند سده روابط پرفرازونشیب که توام با جنگ وصلح بود، سرانجام دو عهدنامه مهم در دوره قاجار منعقد کردند: معاهده اول ارزنه الروم (۱۲۳۸ق) و معاهده دوم ارزنه الروم (۱۲۶۳ق). عهدنامه دوم با وساطت روس و انگلیس، بعد از چهار سال مذاکره به امضا رسید. نمایندگان هر چهار دولت با ارسال اسناد، گزارش ها و صورت مجالس مذاکرات، دولت های خود را در جریان روند مذاکرات قرار می دادند. انوری افندی، نماینده عثمانی با تدوین سفارت نامه ایران مجموعه اسناد و صورت مجالس را به صورت کتابی مستقل در اختیار بابعالی گذاشت، اما از نماینده ایران، میرزا تقی خان، سفارت نامه ای در دست نیست. آیا می توان احتمال داد که وی در پایان سفارت چهار ساله، سفارت نامه ای از خود به جا نگذاشته باشد؟ جستار حاضر با روش سندشناختی و رویکرد توصیفی تحلیلی می کوشد ضمن تبیین این مسئله، با استناد به اسناد نویافته به این پرسش پاسخ دهد. بنابه یافته های پژوهش، باتوجه به دغدغه هایی که میرزاتقی خان نسبت به ثبت و ضبط دقیق اسناد مذاکرات داشت و بارها در نامه ها و گزارش های خود به آن اشاره کرده است، می توان گفت که وی در پایان ماموریت چهار ساله، سفارت نامه دوران سفارت خود را تدوین کرده است.

کلیدواژه ها:

ایران ، عثمانی ، میرزا تقی خان ، مذاکرات ارزنه الروم ، سفارت نامه ، اسناد نویافته ، بازیابی و بازسازی