فرصت ها و چالش های استفاده از ابزارهایی مانند ChatGPT برای معلمان و دانش آموزان

تحول شتابان فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی مولد، به ویژه مدل های زبانی بزرگ مانند ChatGPT، نظام های آموزشی را در سطح جهانی با فرصت ها و چالش های نوینی مواجه ساخته است. این ابزارها توانایی تولید متن، پاسخ گویی به پرسش ها، تبیین مفاهیم پیچیده، پشتیبانی از نوشتار علمی، خلاصه سازی، ترجمه و کمک به طراحی فعالیت های آموزشی را دارند و از این حیث می توانند یادگیری را شخصی سازی کرده و کارآمدی فرایند تدریس را افزایش دهند. با این حال، گسترش استفاده از آن ها در آموزش عالی، نگرانی های مهمی را در حوزه هایی نظیر صداقت تحصیلی، وابستگی شناختی، تضعیف تفکر انتقادی، خطاهای محتوایی، سوگیری الگوریتمی، حریم خصوصی داده ها و نابرابری دسترسی برانگیخته است. این مقاله با رویکردی تحلیلی–توصیفی، ابتدا مهم ترین فرصت های استفاده از ChatGPT برای دانش آموزان، دانشجویان، معلمان و اساتید را بررسی می کند، سپس چالش های آموزشی، اخلاقی و نهادی آن را واکاوی کرده و در نهایت چارچوبی دانشگاهی برای بهره گیری مسئولانه از این ابزارها ارائه می دهد. نتایج تحلیل نشان می دهد که رویکرد مطلوب، نه ممنوع سازی کامل و نه پذیرش بی ضابطه فناوری، بلکه تنظیم گری هوشمندانه، ارتقای سواد هوش مصنوعی، بازطراحی شیوه های ارزیابی و حفظ محوریت انسان در فرایند یاددهی–یادگیری است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، ChatGPT ، آموزش عالی ، یادگیری شخصی سازی شده ، صداقت تحصیلی ، سواد هوش