مداخلات آموزشی برای کاهش اضطراب فناوری (Technostress) ناشی از استفاده از هوش مصنوعی در کلاس درس

با گسترش روزافزون استفاده از هوش مصنوعی (AI) در نظام های آموزشی، یکی از چالش های نوظهور، افزایش «اضطراب فناوری» (Technostress) در میان یادگیرندگان است. مطالعات متعدد نشان داده اند که استفاده از هوش مصنوعی در کلاس درس می تواند با پیامدهای منفی روانشناختی مانند اضطراب، وابستگی شناختی، کاهش تعامل اجتماعی و فرسودگی دیجیتال همراه باشد. این مقاله مروری با هدف شناسایی، دسته بندی و ارزیابی مداخلات آموزشی موثر برای کاهش اضطراب فناوری ناشی از استفاده از هوش مصنوعی در کلاس درس تدوین شده است.یافته ها نشان می دهد که مداخلات آموزشی موثر برای کاهش اضطراب فناوری در شش دسته اصلی قابل طبقه بندی هستند: (۱) مداخلات مبتنی بر سواد هوش مصنوعی (AI Literacy) که از طریق افزایش درک ماهیت و محدودیت های هوش مصنوعی، اضطراب را کاهش می دهند؛ (۲) مداخلات مبتنی بر بازسازی شناختی که با تغییر باورهای غیرمنطقی در مورد هوش مصنوعی، نگرش های مثبت ایجاد می کنند؛ (۳) مداخلات مبتنی بر یادگیری اجتماعی-هیجانی (SEL) که مهارت های تنظیم هیجانی و خودکارآمدی را تقویت می کنند؛ (۴) مداخلات مبتنی بر طراحی تکالیف حمایت گرا که فرآیند را بر محصول اولویت می دهند؛ (۵) مداخلات مبتنی بر مدل ترکیبی انسان-هوش مصنوعی که حضور معلم را با مزایای فناوری تلفیق می کنند؛ و (۶) مداخلات مبتنی بر شفافیت و قابلیت توضیح (XAI) که با نمایش نحوه عملکرد هوش مصنوعی، احساس کنترل را افزایش می دهند.اضطراب فناوری یک چالش جدی در عصر هوش مصنوعی است که نمی توان آن را نادیده گرفت. با این حال، شواهد تجربی نشان می دهد که مداخلات آموزشی هدفمند می توانند به طور موثری این اضطراب را کاهش دهند. موثرترین رویکردها، مداخلات ترکیبی هستند که همزمان به ابعاد شناختی (سواد هوش مصنوعی و بازسازی شناختی)، هیجانی (تنظیم هیجانی و خودکارآمدی) و رفتاری (طراحی تکالیف و مدل ترکیبی) توجه می کنند. این مقاله با ارائه مدل مفهومی یکپارچه و دلالت های کاربردی برای معلمان، طراحان آموزشی و سیاست گذاران، مسیر را برای طراحی و اجرای مداخلات موثر در نظام های آموزشی هموار می سازد.

کلیدواژه ها:

اضطراب فناوری ، هوش مصنوعی در آموزش ، مداخلات آموزشی ، سواد هوش مصنوعی ، بازسازی شناختی