بازخوانی پیوند دین و قدرت در نظام سیاسی اسلام با تاکید بر مبانی فقهی و حقوقی

رابطه دین و قدرت از بنیادی ترین مباحث در اندیشه سیاسی اسلام و از موضوعات مهم در حوزه فقه سیاسی و حقوق عمومی به شمار می رود. از منظر آموزه های اسلامی، قدرت سیاسی نه صرفا یک سازوکار اجرایی برای اداره جامعه، بلکه ابزاری در جهت تحقق عدالت، اجرای احکام الهی و تامین مصالح عمومی تلقی می شود. قرآن کریم با تاکید بر ضرورت اقامه قسط و عدالت در جامعه، یکی از اهداف اصلی بعثت انبیا را برپایی نظم عادلانه اجتماعی معرفی می کند: «لقد ارسلنا رسلنا بالبینات … لیقوم الناس بالقسط» (قرآن، حدید: ۲۵). بر همین اساس، در سنت فقهی و حقوقی اسلام، مسئله مشروعیت قدرت، حدود اختیارات حاکم و نسبت میان شریعت و حکومت همواره مورد توجه اندیشمندان مسلمان بوده است. این پژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی درصدد بازخوانی پیوند دین و قدرت در نظام سیاسی اسلام با تاکید بر مبانی فقهی و حقوقی است. در این راستا، ابتدا مفهوم دین و قدرت در چارچوب اندیشه اسلامی تبیین شده و سپس مبانی مشروعیت قدرت سیاسی بر اساس منابع فقهی، آیات قرآن و روایات مورد بررسی قرار می گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که در اندیشه اسلامی، قدرت سیاسی دارای منشا الهی و غایت اخلاقی است و مشروعیت آن در گرو التزام به عدالت، اجرای احکام الهی و رعایت حقوق مردم است. همچنین فقه اسلامی با ارائه چارچوب های نظری در باب امامت، ولایت و مسئولیت حاکم، تلاش کرده است میان اقتدار سیاسی و ارزش های دینی نوعی توازن برقرار کند. در نتیجه، پیوند دین و قدرت در نظام سیاسی اسلام نه صرفا یک رابطه تاریخی، بلکه یک ساختار هنجاری مبتنی بر مبانی فقهی و حقوقی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

دین ، قدرت سیاسی ، فقه سیاسی ، مشروعیت حکومت ، حقوق عمومی اسلامی.