تاثیر برنامه ی معنویت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر بهبود هوش هیجانی، تاب آوری و کیفیت رابطه ی زوجین

خانواده به عنوان مهم ترین نهاد اجتماعی نقش اساسی در سلامت روان دارد و کیفیت رابطه زوجین عامل تعیین کننده ای در رضایت زناشویی و سازگاری هیجانی محسوب می شود. پژوهش ها نشان داده اند که متغیرهایی مانند هوش هیجانی، تاب آوری و کیفیت رابطه به شکل مستقیم بر ثبات و کارآمدی روابط زناشویی اثر می گذارند و از سوی دیگر رویکردهای معنویت درمانی و ذهن آگاهی در سال های اخیر به عنوان روش هایی موثر برای بهبود تنظیم هیجان، تقویت معنا، کاهش تنش و ارتقای تعاملات زناشویی شناخته شده اند. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر معنویت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر هوش هیجانی، تاب آوری و کیفیت رابطه زوجین انجام شد. این پژوهش با طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون تک گروهی وابسته و بر روی ۱۵ نفر از زوجین مراجعه کننده به کلینیک خاتم سمنان اجرا شد. شرکت کنندگان به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و پس از اجرای پیش آزمون، طی چهار جلسه ۹۰ دقیقه ای مداخله مبتنی بر ذهن آگاهی و مولفه های معنویت درمانی را دریافت کردند. سنجش متغیرها با پرسشنامه هوش هیجانی بار-آن، تاب آوری کانر-دیویدسون و کیفیت رابطه اسپانیر انجام شد و تحلیل داده ها با آزمون t زوجی در نرم افزار SPSS صورت گرفت. یافته ها نشان داد که میانگین نمرات پس آزمون در هر سه متغیر نسبت به پیش آزمون افزایش معناداری داشت؛ به گونه ای که هوش هیجانی ۲۰/۶۰، تاب آوری ۱۰/۵۳ و کیفیت رابطه ۱۵/۳۳ واحد افزایش یافت و این تفاوت ها در سطح ۰.۰۰۱>p معنادار بودند. ضرایب همبستگی بالا میان پیش آزمون و پس آزمون نیز ثبات سنجش ها و واقعی بودن تغییرات را تایید کرد. نتایج نشان داد که معنویت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی با تقویت آگاهی هیجانی، کاهش واکنش پذیری، افزایش انعطاف پذیری و گسترش معنا در روابط موجب بهبود قابل توجه هوش هیجانی، تاب آوری و کیفیت رابطه زوجین شده است. این یافته ها با ادبیات پیشین همسو بوده و نشان می دهد این رویکرد می تواند در حوزه مشاوره خانواده و زوج درمانی به عنوان یک روش کاربردی برای ارتقای سلامت روان و بهبود تعاملات زناشویی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، کیفیت رابطه ، معنویت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی ، هوش هیجانی