بررسی مواضع امام علی (ع) پس از سقیفه بر پایه نهج البلاغه و منابع تاریخی

واقعه سقیفه بنی ساعده به عنوان نخستین چالش سیاسی جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، مسیر تاریخ اسلام را دگرگون ساخت. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع دست اولی چون نهج البلاغه و منابع تاریخی معتبر به واکاوی مواضع حکیمانه امام علی (ع) در قبال این حادثه پرداخته است. یافته های تحقیق نشان می دهد سکوت و کناره گیری ظاهری امام (ع) نه از سر انفعال، بلکه برآمده از حکمت و درایت ایشان برای حفظ وحدت امت و مصالح عالی اسلام بود. امام با پایبندی به سه اصل «حق مداری»، «صبر حکیمانه» و اصلاح گری الگویی بی نظیر از مدیریت بحران را به نمایش گذاشت. از یک سو با بیانات صریح در خطبه هایی چون شقشقیه حق مسلم خویش و اهل بیت (ع) در رهبری را یادآور شد و مشروعیت خلافت سقیفه را به چالش کشید و از سوی دیگر با پرهیز از درگیری مسلحانه و مشارکت مشروط در امور جامعه، از تفرقه و نابودی اسلام نوپا جلوگیری کرد. این پژوهش همچنین موید آن است که امام علی (ع) در دوران فترت خلافت با فعالیت های علمی، تربیتی و مشاوره ای به تاسیس بنیان های فکری برای احیای حکومت حق همت گماشت. سیره ایشان تبلور پیوند ناگسستنی سیاست با اخلاق، عقلانیت و معنویت است و به عنوان الگویی جاودانه برای رهبری دینی در عین پاسداری از وحدت امت و مقاومت در برابر انحرافات قابلیت عرضه دارد.

کلیدواژه ها:

سقیفه بنی ساعده ، امام علی (ع) ، نهج البلاغه ، مشروعیت خلافت ، مدیریت بحران ، وحدت اسلامی