بررسی نسبت عدالت با تعلیم و تربیت در آراء افلاطون با پروتاگوراس و گرگیاس

در یونان باستان، عدالت در مرکز اندیشه یونانیان قرار داشت و البته موضوعی نبود که تنها در میان متفکرین جریان داشته باشد بلکه در متن دولت شهرهای یونان قرار داشت و سبب مباحثات فراوانی شده بود. سوفسطاییان که به صورت عام از سنت گسسته بودند تلاش کردند تعاریف جدیدی از عدالت عرضه کنند. سقراط و سپس شاگرد بزرگ او افلاطون، سعی کردند سنت را احیا و تعریف خود از عدالت را -که ریشه در سنت داشت- عرضه کنند. بی جهت نیست که عدالت و تعریف آن، از مهم ترین اختلافات میان افلاطون و سوفسطاییان است. افلاطون با تعریف های مختلف سوفسطاییان از عدالت موافق نبود او به دنبال عدالت فی نفسه می گشت تا جامعه ای متحد و یکدست بیافریند هم چنان که این جامعه از افرادی تشکیل می شد که دارای هماهنگی و هارمونی روحی بودند؛ آنان که به وظایف خود آگاه بودند و تمام تلاش و کوشش آنان در اجرای وظیف ای بود که جامعه برای آنان تعریف کرده است. طرز نگاه دو طرف به عدالت، در تعلیم و تربیتی که ارائه دادند تاثیری مهم و مستقیم برجای نهاد. تعلیم و تربیت سوفسطاییان موافق با زمانه و جامعه ای بود کع در آن رشد یافته بودند اما افلاطون تعلیم و تربیتی را در نظر داشت که به جامعه آرمانی او رنگ واقعیت بدهد. از آنجا که جز نوشته هایی پراکنده از اندیشه های سوفسطاییان چیزی باقی نمانده است، چاره ای جز خوانش افکار آنان از طریق نوشته-های دیگران به ویژه رسالات افلاطون نیست؛ مهم ترین این رسالات، رسالات پروتاگوراس وگرگیاس و جمهوری است.

کلیدواژه ها:

عدالت ، تعلیم و تربیت ، طبیعت ، قرارداد