تبیین الگوی مدرسه هوشمند با محوریت معلم در عصر تحول دیجیتال

تحول دیجیتال در نظام های آموزشی، مفهوم «مدرسه هوشمند» را از سطح تجهیز فناوری به سطح بازطراحی الگوهای یاددهی–یادگیری ارتقا داده است. با این حال، بسیاری از رویکردهای موجود به دلیل فناوری محور بودن، نقش راهبردی معلم را در هدایت فرایندهای آموزشی کم رنگ کرده اند. هدف این پژوهش، تبیین الگوی مدرسه هوشمند با محوریت معلم در عصر تحول دیجیتال و ارائه چارچوبی منسجم برای استقرار آن در نظام آموزشی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مفهومی اکتشافی انجام شد و از طریق بررسی نظام مند ادبیات تحول دیجیتال، آموزش هوشمند و رهبری آموزشی، مولفه های اصلی الگو استخراج و طبقه بندی گردید.یافته ها نشان داد الگوی مدرسه هوشمند معلم محور بر پنج بعد اساسی استوار است: (۱) رهبری آموزشی دیجیتال معلم شامل توانمندی هدایت یادگیری فناورانه و تصمیم گیری مبتنی بر داده؛ (۲) طراحی یادگیری ترکیبی و شخصی سازی شده با بهره گیری از هوش مصنوعی و تحلیل یادگیری؛ (۳) توانمندسازی حرفه ای مستمر معلمان در حوزه سواد دیجیتال و پداگوژی فناورانه؛ (۴) فرهنگ سازمانی یادگیرنده و مشارکتی مبتنی بر همکاری، خلاقیت و اخلاق دیجیتال؛ و (۵) زیرساخت فناورانه انعطاف پذیر و داده محور در خدمت اهداف تربیتی. در این الگو، فناوری نه به عنوان هدف، بلکه به مثابه ابزار تسهیل گر یادگیری عمیق و تحول در تجربه آموزشی تعریف می شود.نتایج پژوهش نشان می دهد تحقق مدرسه هوشمند پایدار مستلزم بازتعریف نقش معلم از «انتقال دهنده دانش» به «طراح تجربه یادگیری، راهبر تحول دیجیتال و تحلیل گر داده های آموزشی» است. همچنین هم راستایی سیاست گذاری آموزشی، سرمایه گذاری در توسعه حرفه ای معلمان و ایجاد نظام ارزیابی هوشمند از الزامات اجرای موفق این الگو محسوب می شود. الگوی پیشنهادی می تواند به عنوان چارچوبی کاربردی برای برنامه ریزان آموزشی، مدیران مدارس و سیاست گذاران در جهت استقرار نظام تعلیم و تربیت هوشمند و آینده نگر مورد استفاده قرار گیرد.