مقایسه اثربخشی تمرینات ذهن آگاهی (Mindfulness) و درمان شناختی-رفتاری بر کاهش خطاهای شناختی.

هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی تمرینات ذهن آگاهی (Mindfulness) و درمان شناختی-رفتاری (CBT) بر کاهش خطاهای شناختی در دانشجویان انجام شد. روش: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه [نام دانشگاه] در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها، ۶۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و پس از انجام پیش آزمون و تشخیص وجود خطاهای شناختی بالا، به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل قرار گرفتند. گروه اول (CBT) و گروه دوم (Mindfulness) هر کدام ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای مداخله را دریافت کردند. ابزار پژوهش «پرسشنامه خطاهای شناختی بک» (BCES) بود. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) و آزمون های تکمیلی تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که هر دو مداخله (CBT و Mindfulness) به طور معناداری منجر به کاهش خطاهای شناختی شدند (۰۰۱/۰ > p). همچنین، تحلیل مقایسه میانگین ها نشان داد که درمان شناختی-رفتاری در کوتاه مدت اثرگذاری بیشتری بر اصلاح خطاهای شناختی منطقی و تحلیل مسئله داشته است، در حالی که ذهن آگاهی در کاهش خطاهای شناختی مربوط به کنترل و تعمیم دهی بیش ازحد موثرتر بود (۰۵/۰ < p). نتیجه گیری: هر دو روش مداخله اثربخش هستند، اما با مکانیسم های متفاوت. CBT بر تغییر ساختارهای شناختی متمرکز است، در حالی که Mindfulness بر پذیرش و مشاهده غیرقضاوت گرانه افکار تاکید دارد. ترکیب این دو رویکرد می تواند نتایج بهتری داشته باشد.واژگان کلیدی: ذهن آگاهی، درمان شناختی-رفتاری، خطاهای شناختی، سلامت روان، اصلاح شناختی.