اثربخشی چت بات های روان درمانگر مبتنی بر اصول CBT بر کاهش علائم اضطراب اجتماعی در نوجوانان

زمینه و هدف: اختلال اضطراب اجتماعی یکی از شایع ترین مشکلات بهداشت روان در نوجوانان است که حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از این جمعیت را در سطح جهان تحت تاثیر قرار می دهد. درمان شناختی-رفتاری (CBT) سنتی اثربخشی خود را در درمان اضطراب اجتماعی نشان داده است؛ با این حال، موانعی مانند انگ اجتماعی، دسترسی محدود به متخصصان بهداشت روان و محدودیت های اقتصادی اغلب مانع مراجعه نوجوانان به خدمات روان درمانی می شود. ظهور مداخلات مبتنی بر چت بات راهکار امیدوارکننده ای برای ارائه اصول CBT در قالب های قابل دسترس، ناشناس و مقرون به صرفه ارائه می دهد.هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی چت بات های روان درمانگر مبتنی بر اصول CBT بر کاهش علائم اضطراب اجتماعی در نوجوانان ایرانی ۱۳ تا ۱۸ ساله انجام شد.روش: طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل مورد استفاده قرار گرفت. شرکت کنندگان (N=۱۲۰) به طور تصادفی در گروه آزمایش (n=۶۰) و گروه کنترل (n=۶۰) جایگزین شدند. گروه آزمایش مداخله چت بات مبتنی بر CBT را به مدت ۱۲ هفته دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل به روال معمول خود ادامه داد. اضطراب اجتماعی با استفاده از پرسشنامه ترس از ارزیابی منفی (SPIN) و مقیاس اضطراب اجتماعی لیبوویتز (LSAS) در مراحل پیش آزمون و پس آزمون سنجیده شد. داده ها با استفاده از آزمون های t مستقل و جفتی و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تجزیه وتحلیل شدند.یافته ها: نتایج نشان داد کاهش معنادار آماری در نمرات اضطراب اجتماعی گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل وجود دارد (p<۰.۰۰۱). میانگین نمره SPIN از ۴۵/۳۲ (انحراف معیار=۸/۷۴) در پیش آزمون به ۲۸/۱۵ (انحراف معیار=۷/۲۳) در پس آزمون کاهش یافت که نشان دهنده اندازه اثر بزرگ (دامنه دی کوهن=۲/۱۱) است.نتیجه گیری: چت بات های مبتنی بر CBT اثربخشی امیدوارکننده ای در کاهش علائم اضطراب اجتماعی نوجوانان نشان می دهند که حاکی از پتانسیل آن ها به عنوان مداخلات مکمل یا مستقل در خدمات بهداشت روان نوجوانان است.واژگان کلیدی: چت بات، درمان شناختی-رفتاری، اضطراب اجتماعی، نوجوانان، بهداشت روان دیجیتال، ایران