مدیریت رنج در مواجهه با بلا از منظر قرآن و سنت

رنج و بلا به عنوان پدیده هایی وجودی و اجتناب ناپذیر در حیات بشری، همواره کانون تاملات حکمی و کلامی بوده اند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی ماهیت، فلسفه و کارکردهای رنج و بلا در نظام معرفتی اسلام و استخراج راهبردهای مواجهه با آن، از طریق روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای (قرآن کریم و سنت) تدوین شده است. نتایج پژوهش تبیین گر آن است که در جهان بینی اسلامی، رنج و بلا پدیده هایی صرفا سلبی نبوده، بلکه برخوردار از غایات حکیمانه و تربیتی هستند. این مولفه ها در قالب کارکردهایی همچون آزمون الهی برای سنجش ایمان، بسترسازی جهت تعالی و کمال معنوی، هشدار برای بازگشت به فطرت و در موارد محدود، کیفر تادیبی اعمال، قابل تحلیل اند. یافته ها نشان می دهد که بلایا در بستری از حکمت و رحمت الهی، در سه سطح بلایای طبیعی، انسانی و آزمونی، نقش موثری در تکوین شخصیت فردی و انسجام اجتماعی انسان ایفا می کنند. محور اصلی در مدیریت رنج از منظر متون دینی، نه در رویکرد منفعلانه یا حذف صورت مسئله، بلکه در تغییر پارادایم نگرشی به پدیده رنج است. بدین معنا، مولفه هایی همچون تقویت مولفه های ایمانی، تبیین حکمت بلایا و به کارگیری سازوکارهای معنوی، رنج را از یک تهدید وجودی به فرصتی برای رشد، تعالی و دستیابی به آرامش پایدار درونی تبدیل می نماید. این تحقیق با تکیه بر آموزه های وحیانی، الگوی جامعی از مدیریت رنج ارائه می دهد که در آن رنج با عینک معنا درمانی دینی، به عنصری در جهت تحقق کمال انسانی مبدل می شود. کلیدواژه ها: رنج، بلا، قرآن کریم، سنت، مدیریت رنج، معنا درمانی دینی.