مرور نقش روان شناسی سازمانی–صنعتی، فرسودگی شغلی و مداخلات مبتنی بر شواهد

فرسودگی شغلی به عنوان یکی از مهم ترین چالش های محیط های کاری مدرن، اثرات منفی قابل توجهی بر سلامت روان، انگیزش و عملکرد کارکنان دارد. پژوهش های اخیر نشان می دهند که شیوع فرسودگی شغلی به ویژه در کارکنان حوزه سلامت، آموزش و صنایع خدماتی افزایش یافته است و با خستگی هیجانی، بدبینی شغلی و کاهش کارآمدی حرفه ای همراه است. روان شناسی سازمانی–صنعتی چارچوبی نظری برای تحلیل تعامل میان فرد و محیط کار فراهم می کند و نقش مهمی در طراحی مداخلات علمی و اثربخش برای کاهش فرسودگی دارد. این مقاله به صورت مرور نظام مند پژوهش های منتشرشده بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده است تا نقش روان شناسی سازمانی–صنعتی، عوامل فردی و سازمانی موثر و مداخلات مبتنی بر شواهد در کاهش فرسودگی شغلی را بررسی کند. معیارهای ورود شامل مقالات تجربی، مروری و متاآنالیز به زبان فارسی و انگلیسی بود و پایگاه های داده معتبر مانند Scopus، Web of Science و PubMed مورد جستجو قرار گرفت. داده ها با استفاده از تحلیل محتوای نظام مند استخراج و طبقه بندی شدند. یافته ها نشان دادند که عوامل سازمانی مانند فشار وظایف، ابهام نقش و کمبود حمایت سازمانی، و عوامل فردی مانند تاب آوری و سرمایه روان شناختی، نقش مهمی در فرسودگی شغلی دارند. مداخلات فردمحور، سازمان محور و ترکیبی اثرات متفاوتی بر ابعاد فرسودگی دارند و شواهد نشان می دهد که رویکرد ترکیبی فردی–سازمانی بیشترین اثربخشی را دارد. مرور حاضر بر اهمیت اتخاذ رویکرد چندسطحی، مبتنی بر شواهد برای پیشگیری و کاهش فرسودگی شغلی تاکید می کند و پیشنهاد می کند که سازمان ها با اصلاح محیط کار، تقویت منابع فردی و حمایت مستمر از کارکنان، اثرات منفی فرسودگی را کاهش دهند. نتایج پژوهش همچنین خلاهای موجود در پژوهش های داخلی و خارجی را شناسایی و زمینه پژوهش های آینده را فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

فرسودگی شغلی ، روان شناسی سازمانی–صنعتی ، مداخلات مبتنی بر شواهد ، منابع فردی ، محیط کار