کاربست هوش مصنوعی در بهبود انگیزه و تقویت یادگیری دانش آموزان پایه سوم دبستان

پیشرفت های هوش مصنوعی در سال های اخیر فرصت های نوینی را برای آموزش وپرورش فراهم کرده است. مدارس می توانند با بهره گیری از ابزارهای ساده و در دسترس هوش مصنوعی، کیفیت یادگیری را در دوره ابتدایی افزایش دهند. اقدام پژوهی حاضر که در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ در دبستان پسرانه قدس منطقه ۳ تهران و در کلاس سوم انجام شده، با هدف بررسی اثر کاربست هوش مصنوعی بر افزایش انگیزه تحصیلی و تقویت یادگیری دانش آموزان طراحی شده است. اینجانب با دو سال سابقه خدمت و یک سال حضور در این مدرسه، در ابتدای سال با چالش هایی مانند افت انگیزه، ضعف در روخوانی، تمایل کم به مشارکت در فعالیت های کلاسی، بی علاقگی به تکالیف سنتی و وجود شکاف یادگیری میان دانش آموزان مواجه بود.این پژوهش با استفاده از ابزارهای مشاهده، مصاحبه، پرسش نامه والدین، تحلیل تکالیف، بررسی نمرات، و گفت وگو با مدیر مدرسه انجام شد. شواهد اولیه نشان داد که یادگیری در کلاس بیشتر شکل معلم محور داشته و دانش آموزان ارتباط چندانی با تکالیف کتبی برقرار نمی کنند. پس از تحلیل داده ها، مجموعه ای از راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی طراحی و اجرا شد؛ از جمله تولید تصاویر آموزشی، ساخت داستان های سطح بندی شده، طراحی کاربرگ های هوش محور، استفاده از ابزارهای خوانش متن، و تکالیف خلاقانه مبتنی بر تصویرسازی.اجرای راهکارها در طی دو ماه نتایج قابل توجهی داشت: میانگین نمرات درس فارسی از ۱۵ به ۱۸ افزایش یافت، تعداد دانش آموزان دارای ضعف جدی از ۹ به ۳ نفر کاهش یافت، مشارکت کلاسی از ۴۰ درصد به ۸۵ درصد رسید، سطح علاقه و انگیزه تحصیلی رشد چشمگیری پیدا کرد و کیفیت تکالیف به طور قابل توجهی ارتقا یافت. همچنین والدین اعلام کردند که فرزندانشان تکالیف را با شوق بیشتری انجام می دهند. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی در نقش «یار کمکی معلم» می تواند اثربخشی فرایند یاددهی–یادگیری را در دوره ابتدایی افزایش دهد.واژگان کلیدی: اقدام پژوهی، هوش مصنوعی، انگیزه تحصیلی، یادگیری فعال، دوره ابتدایی، یادگیری دیجیتال، فناوری آموزشی