بررسی درهم تنیدگی نقش های دوگانه: از هنرآموز تا معاون پرورشی (پژوهش خودمردمنگارانه)

پژوهش حاضر با رویکرد خودمردمنگاری به بررسی درهم تنیدگی دو نقش «هنرآموز» و «معاون پرورشی» در یک دبیرستان متوسطه دوم ایران می پردازد. نویسنده که به مدت سه سال (۱۴۰۰-۱۴۰۳) همزمان این دو نقش را ایفا کرده، با استفاده از یادداشت های روزانه، اسناد کاری، بازخوردهای دانش آموزان و همکاران، و یادداشت های خودتاملی، تنش ها، هم پوشانی ها و راهبردهای سازگاری را تحلیل کرده است. یافته ها نشان می دهد که درهم تنیدگی این دو نقش سه مرحله ی تحولی را طی می کند: تقابل، مذاکره و هم آفرینی. در مرحله ی تقابل، فرد دو نقش را ذاتا متضاد می بیند و دچار شرم موقعیتی، احساس کلاهبرداری حرفه ای و فرسودگی عاطفی می شود. در مرحله ی مذاکره، با راهبردهایی مانند جداسازی مکانی، کدگذاری مضاعف کنش ها، طنز و خودافشاگری، تنش را کاهش می دهد. در مرحله ی هم آفرینی، از دوگانگی به عنوان منبع خلاقیت استفاده کرده و نقشی ترکیبی می سازد که در آن هنر و پرورش مکمل یکدیگر می شوند. هم پوشانی های پنهانی مانند مهارت مشاهده، بداهه پردازی و برقراری رابطه با دانش آموزان حاشیه ای، ظرفیت نوآوری تربیتی این درهم تنیدگی را نشان می دهند. دلالت های پژوهش برای سیاست گذاری آموزشی شامل بازتعریف شرح وظایف معاون پرورشی، طراحی دوره های ضمن خدمت ویژه ی نقش های ترکیبی، بازنگری در جایگاه هنر در برنامه ی درسی ملی، ایجاد پست «معاون هنری-پرورشی» و حمایت از سلامت روانی کارکنان چندنقشی است. این پژوهش نشان می دهد که درهم تنیدگی نقش ها، اگر با بازاندیشی و حمایت نهادی همراه شود، می تواند از یک مسئله به یک روش تربیتی بدل گردد.

کلیدواژه ها:

خودمردمنگاری ، درهم تنیدگی نقش ، هنرآموز ، معاون پرورشی ، هم آفرینی تربیتی