مطالعه رابطه هوش هیجانی با عملکرد تحصیلی، مهارت های ارتباطی و سازگاری مدرسه ای دانش آموزان

در دهه های اخیر، نظام های آموزشی در سراسر جهان با تغییر نگرش اساسی نسبت به مفهوم یادگیری و موفقیت تحصیلی مواجه شده اند. در گذشته، موفقیت دانش آموزان عمدتا بر اساس توانایی های شناختی، نمرات درسی و ضریب هوشی (IQ) سنجیده می شد؛ اما پژوهش های نوین نشان داده اند که این عوامل به تنهایی نمی توانند تبیین کننده کامل عملکرد تحصیلی و سازگاری دانش آموزان در محیط های آموزشی باشند. امروزه، توجه پژوهشگران علوم تربیتی و روان شناسی به متغیرهای غیرشناختی، به ویژه هوش هیجانی، به عنوان یکی از مولفه های کلیدی موفقیت تحصیلی، اجتماعی و عاطفی دانش آموزان، به طور چشمگیری افزایش یافته است. هوش هیجانی مفهومی است که به توانایی فرد در شناخت، درک، تنظیم و مدیریت هیجان های خود و دیگران اشاره دارد. این سازه نقش مهمی در نحوه مواجهه افراد با چالش ها، برقراری روابط اجتماعی موثر، حل تعارض ها و سازگاری با محیط های مختلف ایفا می کند. در محیط مدرسه، که دانش آموزان روزانه با فشارهای تحصیلی، روابط بین فردی، قوانین و انتظارات آموزشی روبه رو هستند، برخورداری از سطح مناسبی از هوش هیجانی می تواند به عنوان عاملی تعیین کننده در کیفیت تجربه تحصیلی آنان عمل کند. عملکرد تحصیلی یکی از مهم ترین شاخص های ارزیابی موفقیت دانش آموزان در نظام آموزشی است و تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله توانایی های شناختی، انگیزش، شرایط خانوادگی، کیفیت آموزش و ویژگی های شخصیتی قرار دارد. با این حال، شواهد پژوهشی نشان می دهد که دانش آموزانی که توانایی بیشتری در مدیریت هیجان های خود دارند، معمولا تمرکز بالاتری در کلاس درس داشته، اضطراب امتحان کمتری تجربه می کنند و در مواجهه با شکست های تحصیلی، واکنش های سازگارانه تری از خود نشان می دهند. این ویژگی ها می تواند زمینه ساز بهبود عملکرد تحصیلی آنان شود. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به مطالعه رابطه هوش هیجانی با عملکرد تحصیلی، مهارت های ارتباطی و سازگاری مدرسه ای دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که هوش هیجانی نقش کلیدی و تعیین کننده ای در ارتقای عملکرد تحصیلی، بهبود مهارت های ارتباطی و افزایش سازگاری مدرسه ای دانش آموزان دارد و تقویت آن می تواند زمینه رشد همه جانبه علمی، اجتماعی و هیجانی دانش آموزان را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، عملکرد تحصیلی ، مهارت ارتباطی ، سازگاری ، دانش آموزان