چالش های تربیت دینی کودکان در مدرسه ابتدایی در عصر رسانه

تحولات گسترده ی رسانه ای در دهه های اخیر، زیست جهان کودکان را به گونه ای بنیادین دگرگون کرده و شرایط تربیت دینی در مدرسه ابتدایی را با چالش های نوظهور و پیچیده ای مواجه ساخته است. مدرسه که پیش تر یکی از اصلی ترین نهادهای مرجع در انتقال ارزش ها و باورهای دینی به شمار می رفت، امروزه در رقابت نابرابری با رسانه های نوین قرار گرفته است؛ رسانه هایی که با بهره گیری از جذابیت های بصری، هیجانی و روایی، نقش پررنگی در شکل دهی به نگرش ها، عواطف و هویت کودکان ایفا می کنند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–توصیفی، به بررسی و تبیین ابعاد مختلف چالش های تربیت دینی کودکان در مدرسه ابتدایی در عصر رسانه پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که این چالش ها صرفا ماهیتی آموزشی ندارند، بلکه در ابعاد شناختی–ادراکی، عاطفی–هیجانی، هویتی، نهادی، فرهنگی–اجتماعی و روش شناختی قابل تحلیل اند. در بعد شناختی، ناهماهنگی میان منطق یادگیری کودک رسانه ای و روش های سنتی آموزش دینی مدرسه مشهود است. در بعد عاطفی، ضعف تجربه ی هیجانی تربیت دینی در رقابت با جذابیت های رسانه ای به چشم می خورد. همچنین، در بعد هویتی، ناتوانی مدرسه در ایجاد فضای گفت وگویی و معنادار، به شکل گیری هویت دینی سطحی یا گسسته منجر می شود. از منظر نهادی و فرهنگی نیز، محدودیت های ساختاری مدرسه و تعارض های ارزشی ناشی از رسانه ها، اثربخشی تربیت دینی را کاهش داده اند. نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که مواجهه ی کارآمد با این چالش ها مستلزم گذار از رویکردهای تقابلی و حذف محور نسبت به رسانه، به سوی رویکردی تعاملی و آگاهانه است. بر این اساس، بازاندیشی در اهداف، روش ها و نقش معلم و توجه به آموزش سواد رسانه ای دینی، می تواند زمینه ساز ارتقای کیفیت تربیت دینی کودکان در مدرسه ابتدایی در عصر رسانه باشد.

کلیدواژه ها:

تربیت دینی ، کودکان دوره ابتدایی ، مدرسه ، رسانه های نوین