جایگاه معلم در نظام تعلیم و تربیت اسلامی و مقایسه آن با مدل های غربی

هدف پژوهش حاضر تبیین جایگاه معلم در نظام تعلیم و تربیت اسلامی و مقایسه آن با الگوهای رایج در رویکردهای تربیتی غربی است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که نقش معلم یکی از بنیادی ترین محورهای شکل دهنده کیفیت آموزش و تربیت در هر نظام آموزشی به شمار می رود. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل اسنادی و بررسی تطبیقی منابع معتبر طی پنج سال اخیر بود. یافته ها نشان دادند که در اندیشه تربیتی اسلام، معلم صرفا انتقال دهنده دانش نیست، بلکه دارای نقش چندبعدی شامل هدایت اخلاقی، الگو بودن در رفتار، و تربیت جامع شخصیت انسان است. این دیدگاه مبتنی بر انسان شناسی اسلامی است که تربیت را فرآیندی هماهنگ میان رشد عقلانی، اخلاقی و معنوی می داند. در مقابل، الگوهای آموزشی غربی، به ویژه رویکردهای سازنده گرایانه و پراگماتیستی، بیشتر بر نقش معلم به عنوان تسهیل گر یادگیری، طراح موقعیت های آموزشی و توسعه دهنده مهارت های شناختی و اجتماعی دانش آموزان تاکید دارند. با این حال، بررسی پژوهش های جدید نشان داد که نظام های آموزشی غربی نیز در سال های اخیر به ابعاد انسانی و اخلاقی تعلیم و تربیت توجه بیشتری یافته اند. نتیجه نهایی پژوهش بیانگر آن است که باوجود تفاوت های مبنایی، هر دو نظام به سوی درک جامع تر از نقش معلم در حال حرکت اند. این نتیجه می تواند مبنایی برای بازنگری در برنامه های تربیت معلم، سیاست گذاری آموزشی و طراحی الگوهای بومی مبتنی بر ترکیب دستاوردهای جدید و ارزش های تربیتی اسلامی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تربیت اسلامی ، رویکردهای غربی ، پراگماتیسم ، سازنده گرایی