مدرسه اخلاق محور: الزامات برنامه ریزی تربیتی برای پرورش ارزش ها و فضایل اخلاقی در دوره ابتدایی

پرورش ارزش ها و فضایل اخلاقی در مقطع ابتدایی، کانون مرکزی نظام تعلیم و تربیت برای دستیابی به حیات طیبه و جامعه پذیری مطلوب فراگیران است. با توجه به دگرگونی های سریع فرهنگی و اجتماعی، بازتعریف مدارس تحت عنوان «مدرسه اخلاق محور» مستلزم یک طراحی جامع و برنامه ریزی تربیتی نظام مند است که تمام ارکان فیزیکی، سازمانی و پداگوژیکی را در بر گیرد. هدف از پژوهش مروری حاضر، تبیین الزامات برنامه ریزی تربیتی به منظور پرورش ارزش ها و فضایل اخلاقی در دوره ابتدایی است. روش پژوهش در این مقاله از نوع مروری-تحلیلی بوده که با تحلیل سیستماتیک و ادغام یافته های پژوهش های داخلی و خارجی معتبر انجام یافته است. یافته های حاصل از واکاوی ادبیات پژوهش نشان می دهد که تحقق مدرسه اخلاق محور نیازمند تحول در سه حوزه اصلی است: یکپارچه سازی استراتژی های پداگوژیکی فعال (مانند برنامه فلسفه برای کودکان، یادگیری تجربی و حلقه های کندوکاو عقلانی)، بهسازی ساختاری و مدیریت آگاهانه برنامه درسی پنهان (از طریق ارتقای اخلاق کاری مربیان، برقراری انضباط مثبت و تکریم کرامت انسانی دانش آموزان)، و ایجاد پیوند ارگانیک و همسو میان کانون خانواده و نهاد مدرسه. یافته ها تاکید می کنند که رویکردهای سنتی و پندهای مستقیم کلامی کارایی لازم را در تغییر رفتارهای واقعی ندارند و آموزش ها باید بر اساس ویژگی های رشد شناختی-تحولی کودکان دبستانی بومی سازی شوند. در نهایت، بکارگیری این الزامات برنامه ریزی تربیتی مبتنی بر معارف اخلاق اسلامی و مبانی حقوق اسلامی، بستر طبیعی را برای پرورش منش، مسئولیت پذیری و تربیت شهروندی منصفانه فراهم آورده و مدارس را به محیط هایی انسان ساز تبدیل می نماید.

کلیدواژه ها:

مدرسه اخلاق محور ، برنامه ریزی تربیتی ، فضایل اخلاقی ، دوره ابتدایی ، برنامه درسی پنهان.