بررسی رابطه بین خودکارآمدی تحصیلی و انگیزش درونی دانش آموزان و راهکارهای موثر

نظام های آموزشی معاصر بیش از هر زمان دیگری بر پرورش یادگیرندگانی فعال، خودراهبر و برخوردار از انگیزش پایدار تاکید دارند. در این میان، شناخت متغیرهای روان شناختی موثر بر یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان به یکی از محورهای اصلی پژوهش های تربیتی تبدیل شده است. از جمله این متغیرها، خودکارآمدی تحصیلی و انگیزش درونی نقش بنیادینی در شکل گیری رفتارهای یادگیری، میزان تلاش، پایداری در برابر دشواری ها و در نهایت موفقیت تحصیلی دانش آموزان ایفا می کنند. پژوهشگران بر این باورند که صرف برخورداری از توانایی های شناختی برای دستیابی به عملکرد تحصیلی مطلوب کافی نیست، بلکه باور فرد به توانایی های خود و دلایل درونی او برای یادگیری، تعیین کننده کیفیت و عمق فرایند یادگیری است. مفهوم خودکارآمدی نخستین بار در چارچوب نظریه شناختی–اجتماعی بندورا مطرح شد و به باورهای فرد درباره توانایی خود برای سازمان دهی و اجرای اقدامات لازم جهت دستیابی به نتایج مطلوب اشاره دارد. خودکارآمدی تحصیلی به طور خاص، به قضاوت دانش آموز از توانایی خویش در انجام موفقیت آمیز تکالیف آموزشی، فهم مطالب درسی، مدیریت چالش های تحصیلی و دستیابی به اهداف آموزشی مربوط می شود. دانش آموزانی که از سطح بالاتری از خودکارآمدی تحصیلی برخوردارند، معمولا اهداف چالش برانگیزتری برای خود تعیین می کنند، در مواجهه با شکست ها استقامت بیشتری نشان می دهند و از راهبردهای شناختی و فراشناختی موثرتری در یادگیری بهره می گیرند. در کنار خودکارآمدی، انگیزش درونی به عنوان یکی از مهم ترین سازه های انگیزشی در روان شناسی تربیتی مطرح است. انگیزش درونی به انجام فعالیت به دلیل لذت، علاقه و رضایت ذاتی ناشی از خود فعالیت اشاره دارد، نه به سبب پاداش های بیرونی یا اجتناب از تنبیه. دانش آموزانی که دارای انگیزش درونی بالاتری هستند، یادگیری را به عنوان فرایندی معنادار و لذت بخش تجربه می کنند، در فعالیت های آموزشی مشارکت فعال تری دارند و تمایل بیشتری به یادگیری عمیق و پایدار از خود نشان می دهند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی رابطه بین خودکارآمدی تحصیلی و انگیزش درونی دانش آموزان و راهکارهای موثر پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که خودکارآمدی تحصیلی و انگیزش درونی دانش آموزان رابطه ای مثبت و معنادار دارند و تقویت هر دو سازه از طریق راهکارهای آموزشی و محیط حمایتی مناسب می تواند به بهبود عملکرد تحصیلی و یادگیری فعال دانش آموزان منجر شود.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی ، انگیزه ، دانش آموزان ، آموزش ، یادگیری