بررسی تاثیرات آب و هوا، منابع آبی و پستی بلندی بر نوع مسکن، پوشش، غذا و شغل در یک استان ایران

از دیرباز، شرایط اقلیمی، منابع آب و ویژگی های ناهمواری های سطح زمین، نه تنها بر شیوه استقرار جمعیت تاثیر گذاشته اند، بلکه ساختارهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی جوامع را نیز شکل داده اند. در این میان، ایران به دلیل تنوع چشمگیر اقلیمی و توپوگرافی گسترده خود، نمونه ای کم نظیر برای مطالعه پیوند میان عوامل طبیعی و الگوهای زندگی انسانی محسوب می شود. وجود رشته کوه های مرتفع، دشت های پهناور، مناطق بیابانی، سواحل دریایی و حوضه های آبریز گوناگون سبب شده است که هر استان کشور، ویژگی های محیطی خاص خود را داشته باشد و متناسب با آن، شیوه های متفاوتی از مسکن سازی، پوشش، تغذیه و اشتغال شکل گیرد. آب و هوا یکی از بنیادی ترین عوامل طبیعی موثر بر زندگی انسان است. عناصر اقلیمی نظیر دما، میزان و نوع بارش، رطوبت، باد و تابش خورشیدی، مستقیما بر شکل و مصالح ساختمان ها، نوع پوشاک، الگوی مصرف غذایی و حتی نوع فعالیت های اقتصادی اثر می گذارند. برای نمونه، در مناطق سردسیر و کوهستانی، خانه ها اغلب با دیوارهای ضخیم، پنجره های کوچک و سقف های شیب دار ساخته می شوند تا از اتلاف حرارتی جلوگیری شود؛ در حالی که در مناطق گرم و خشک، استفاده از بادگیرها، حیاط مرکزی و مصالحی با ظرفیت حرارتی بالا رایج است تا شرایط آسایش حرارتی فراهم گردد. همچنین نوع پوشش مردم در مناطق سرد، متناسب با نیاز به حفظ گرما، ضخیم و چندلایه است، در حالی که در مناطق گرم و مرطوب، پوشاک سبک و نازک کاربرد بیشتری دارد. این تفاوت ها نشان می دهد که اقلیم نه تنها بر کالبد فیزیکی سکونتگاه ها، بلکه بر سبک زندگی روزمره نیز تاثیرگذار است. منابع آبی نیز نقش تعیین کننده ای در شکل گیری الگوهای سکونت و فعالیت های اقتصادی دارند. در بسیاری از استان های ایران، دسترسی به آب های سطحی مانند رودخانه ها، چشمه ها و دریاچه ها یا آب های زیرزمینی از طریق قنات و چاه، عامل اصلی پیدایش و گسترش شهرها و روستاها بوده است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی تاثیرات آب و هوا، منابع آبی و پستی بلندی بر نوع مسکن، پوشش، غذا و شغل در یک استان ایران پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که در مجموع، شرایط طبیعی استان شامل آب وهوا، منابع آبی و پستی وبلندی ها نقشی اساسی در شکل گیری نوع مسکن، پوشش، تغذیه و الگوی اشتغال داشته و تعامل انسان با این عوامل، ساختار اجتماعی و اقتصادی منطقه را رقم زده است. دستیابی به توسعه پایدار در آینده، مستلزم هماهنگی آگاهانه تر میان فعالیت های انسانی و ظرفیت های محیط طبیعی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

آب و هوا ، منابع آب ، مسکن ، پوشش ، ایران