نقش هوش هیجانی معلم در مدیریت رفتارهای ناهنجار دانش آموزان در کلاس های درس

مدیریت کلاس درس همواره به عنوان یکی از چالش برانگیزترین مولفه های فرآیند یاددهی-یادگیری شناخته می شود که در آن، مواجهه صحیح با رفتارهای ناهنجار و مخل نظم دانش آموزان، نیازمند مهارت هایی فراتر از دانش پداگوژیک و تسلط بر محتوا است. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مرور مبانی نظری و یافته های پژوهشی پیشین، به واکاوی نقش محوری هوش هیجانی معلم به عنوان یک متغیر تعدیل کننده در اتمسفر روانی کلاس می پردازد. تحلیل متون تربیتی بیانگر آن است که هوش هیجانی، متشکل از ابعادی همچون خودآگاهی، خودتنظیمی، همدلی و مهارت های اجتماعی، ابزاری قدرتمند برای گذار از رویکردهای سنتی کنترل گرانه و تنبیهی به سمت مدیریت انسان گرایانه و پیشگیرانه است. در این تحلیل مشخص می گردد که معلم برخوردار از هوش هیجانی بالا، در مواجهه با پرخاشگری یا بی نظمی دانش آموز، به جای واکنش های تکانشی و هیجانی که منجر به تشدید چرخه خشونت می شود، با تکیه بر «خودتنظیمی» آرامش خود را حفظ کرده و با بهره گیری از «همدلی»، ریشه های روانی رفتار ناهنجار (مانند نیاز به جلب توجه، خشم فروخورده یا مشکلات خانوادگی) را رمزگشایی می کند. این رویکرد تحلیلی نشان می دهد که چنین معلمانی با ایجاد پیوند عاطفی ایمن و درک احساسات زیرین دانش آموزان، تعارضات کلاسی را مدیریت کرده و محیطی را فراهم می آورند که در آن دانش آموز برای ابراز وجود نیازی به رفتار ناهنجار ندارد. نهایتا می توان گفت که هوش هیجانی یک خصیصه ذاتی صرف نیست، بلکه مهارتی اکتسابی و حیاتی است که فقدان آن منجر به فرسودگی شغلی معلم و ایجاد مقاومت در دانش آموزان شده و ارتقای آن باید در صدر اولویت های صلاحیت حرفه ای معلمان قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، مدیریت کلاس ، رفتارهای ناهنجار ، صلاحیت حرفه ای معلم ، روابط معلم و دانش آموز