مدل سازی ساختاری رابطه بین تنهایی وجودی و گرایش به ایجاد ارتباط عاطفی با هوش مصنوعی

چکیده پیشرفت سریع هوش مصنوعی (AI) تعاملات انسانی را دگرگون کرده و موجودات غیرانسانی را به عنوان همدمان بالقوه وارد عرصه کرده است. این پژوهش با هدف مدل سازی ساختاری رابطه بین تنهایی وجودی و گرایش به ایجاد پیوندهای عاطفی با هوش مصنوعی انجام شده است. روش پژوهش از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) بود، اما بخش اصلی آن بر اساس طرح پیمایشی کمی طراحی شد. جامعه آماری پژوهش شامل بزرگسالان ایرانی بودند که به صورت فعال از چت بات های مبتنی بر هوش مصنوعی و شبکه های اجتماعی استفاده می کردند. نمونه ای به حجم ۳۸۵ نفر از طریق روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. داده ها با استفاده از «پرسشنامه تنهایی وجودی» (هو و همکاران، ۲۰۱۹) و «مقیاس گرایش به پیوند عاطفی با هوش مصنوعی» (که بومی سازی شد) جمع آوری گردید. از تکنیک مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) با نرم افزار AMOS برای آزمون مدل فرضی استفاده شد. نتایج نشان داد که تنهایی وجودی اثر مستقیم و معنادار مثبتی بر گرایش به ایجاد ارتباط عاطفی با هوش مصنوعی دارد (۰.۴۲=β، ۰.۰۰۱>p). علاوه بر این، مدل نشان دهنده برازش مناسب با داده ها بود (۱.۸۵=χ²/df، ۰.۹۴=CFI، ۰.۹۳=TLI، ۰.۰۵=RMSEA). یافته ها حاکی از آن است که تنهایی وجودی به عنوان یک محرک اصلی برای جستجوی همدمی در نهادهای غیرانسانی و الگوریتمی عمل می کند و ممکن است به عنوان مکانیسم مقابله ای برای ترس از رهاشدگی و جستجوی معنا مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش به ادبیات رو به رشد تعامل انسان و هوش مصنوعی با برجسته کردن ریشه های روان شناختی چنین پیوندهایی، به ویژه در بستر انزوای وجودی، کمک می کند.

کلیدواژه ها:

تنهایی وجودی ، هوش مصنوعی ، پیوند عاطفی ، تعامل انسان و هوش مصنوعی ، مدل سازی معادلات ساختاری ، همدمی.