تحلیل تاثیر عزت نفس و خودکارآمدی بر عملکرد تحصیلی با تاکید بر نقش تعدیل کننده محیط آموزشی و عوامل خانوادگی

این مقاله مروری با هدف بررسی نظام مند رابطه بین عزت نفس، خودکارآمدی و عملکرد تحصیلی در میان دانش آموزان و دانشجویان انجام شده است. در این مطالعه، با تحلیل پژوهش های داخلی و خارجی منتشر شده در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳، تلاش شده است تا نقش این دو سازه روان شناختی به عنوان پیش بین کننده های کلیدی موفقیت تحصیلی تبیین گردد. یافته ها حاکی از آن است که عزت نفس (به عنوان ارزیابی کلی فرد از ارزشمندی خویش) و خودکارآمدی (باور فرد به توانایی انجام تکالیف خاص) رابطه ای مثبت و معنادار با عملکرد تحصیلی دارند. همچنین، این روابط تحت تاثیر عوامل میانجی و تعدیل کننده ای نظیر نگرش خانواده، سطح تحصیلات والدین، فرهنگ خانوادگی و کیفیت محیط آموزشی قرار می گیرند. محیط آموزشی حمایتی و خانواده مشوق می توانند به تقویت این دو سازه و درنتیجه بهبود عملکرد تحصیلی بینجامند. از سوی دیگر، پژوهش های میدانی با چالش کنترل متغیرهای محیطی مواجه بوده و شدت این روابط در شرایط واقعی اغلب در سطح متوسط گزارش شده است. در پایان، با تاکید بر اهمیت تلفیق بعد روان شناختی در برنامه های آموزشی، پیشنهادهایی برای طراحی مداخلات موثر و نیز انجام پژوهش های آینده ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

عزت نفس ، خودکارآمدی ، عملکرد تحصیلی ، محیط آموزشی ، عوامل خانوادگی ، پیشرفت تحصیلی ، روان شناسی تربیتی