تاثیر نظام ارزشیابی توصیفی بر انگیزه دانش آموزان دوره ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر نظام ارزشیابی توصیفی در مقایسه با ارزشیابی کمی (نمره محور) بر انگیزه تحصیلی دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی انجام شد. نظام ارزشیابی توصیفی که از سال ۱۳۸۲ به صورت آزمایشی در ایران آغاز شد، بر بازخورد کیفی، خودارزیابی و حذف نمره های کمی تاکید دارد (وزارت آموزش و پرورش، ۱۳۹۹). با وجود اجرای چندین دهه این نظام، هنوز بحث های زیادی درباره تاثیر آن بر مولفه های انگیزشی مانند انگیزه درونی، خودکارآمدی و اجتناب از شکست وجود دارد (سیف، ۱۳۹۸). این پژوهش به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل ۶۰ دانش آموز پسر پایه چهارم ابتدایی شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (ارزشیابی توصیفی) و کنترل (ارزشیابی کمی) جایدهی شدند. گروه آزمایش به مدت یک ترم تحصیلی (۱۴ هفته) بازخورد توصیفی بدون نمره دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل کلیه امتحانات را با نمره عددی تجربه نمود. ابزار اندازه گیری پرسشنامه استاندارد انگیزه تحصیلی هارتر با سه مولفه انگیزه درونی، انگیزه بیرونی و خودکارآمدی بود که پایایی آن با آلفای کرونباخ ۰/۸۷ تایید شد. یافته های جدول ها نشان داد که میانگین نمرات انگیزه درونی و خودکارآمدی در گروه آزمایش به طور معناداری بیشتر از گروه کنترل بود (P<۰/۰۰۱)، در حالی که در مولفه اجتناب از شکست، گروه کنترل نمرات بالاتری داشت. اندازه اثر بزرگ (مجذور اتا بالای ۰/۵۰) نشان دهنده تاثیر قوی ارزشیابی توصیفی بر کاهش اضطراب ارزیابی و افزایش تمایل به یادگیری عمیق است. بحث مقاله بر نقش بازخورد کیفی در شکل گیری خودپنداره مثبت تحصیلی و کاهش مقایسه اجتماعی متمرکز است. پیشنهاد می شود نظام ارزشیابی توصیفی با توانمندسازی معلمان در ارائه بازخورد موثر و حذف تدریجی نمره های کمی در تمام پایه های ابتدایی تعمیم یابد.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی توصیفی ، انگیزه تحصیلی ، خودکارآمدی ، بازخورد کیفی.