نقش هوش هیجانی معلم در مدیریت کلاس درس و پیشگیری از فرسودگی شغلی آن ها

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش هیجانی معلمان در مدیریت کلاس درس و پیشگیری از فرسودگی شغلی با در نظر گرفتن نقش واسطه ای خودکارآمدی و تعدیل گر حمایت سازمانی انجام شد. روش پژوهش توصیفی-همبستگی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه معلمان دوره اول متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ به تعداد ۱۲۴۰۰ نفر بود که از میان آن ها ۴۲۰ نفر (۲۱۰ مرد و ۲۱۰ زن) با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای بر اساس منطقه آموزشی و جنسیت انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه هوش هیجانی شرینگ (۱۹۹۶) با پایایی ۰/۹۱، پرسشنامه مدیریت کلاس درس کانروی و همکاران (۲۰۰۹) با پایایی ۰/۸۹، پرسشنامه فرسودگی شغلی مسلش (۱۹۸۱) با پایایی ۰/۸۷، پرسشنامه خودکارآمدی معلمان تشانن-موران و هویت (۲۰۰۱) با پایایی ۰/۸۸ و پرسشنامه حمایت سازمان دریافتی آیزنبرگر و همکاران (۱۹۸۶) با پایایی ۰/۸۶ بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزار AMOS تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که هوش هیجانی معلمان با مدیریت کلاس درس رابطه مثبت و معنادار (۴۹/۰=r) و با فرسودگی شغلی رابطه منفی و معنادار (۵۲/۰- =r) دارد. خودکارآمدی نقش واسطه ای جزئی در رابطه بین هوش هیجانی و مدیریت کلاس (نسبت غیرمستقیم ۰/۳۱) و بین هوش هیجانی و فرسودگی شغلی (نسبت غیرمستقیم ۰/۲۸) ایفا کرد. همچنین حمایت سازمانی در رابطه بین خودکارآمدی و فرسودگی شغلی نقش تعدیل گر معناداری داشت (۰/۰۵=p). بر اساس نتایج، هوش هیجانی یک پیش بین مهم برای مدیریت موثر کلاس و پیشگیری از فرسودگی شغلی معلمان است و این رابطه به طور جزئی از طریق خودکارآمدی تبیین می شود. نظام های آموزشی باید برنامه های توسعه هوش هیجانی معلمان را در دوره های ضمن خدمت و کارورزی بگنجانند.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی معلم ، مدیریت کلاس درس ، فرسودگی شغلی ، خودکارآمدی معلم.