پذیرش روان شناختی واقعیت مجازی (VR) در درمان فوبیاها: موانع و تسهیل گرها

چکیده فارسی فوبیاها به عنوان یکی از شایع ترین اختلالات اضطرابی، با ایجاد پاسخ های شدید ترس و اجتناب، کیفیت زندگی بیماران را به شدت تحت تاثیر قرار می دهند. درمان مواجهه ای (Exposure Therapy) به عنوان استاندارد طلایی در درمان این اختلالات شناخته می شود، اما موانعی نظیر هزینه بالا، دسترسی محدود به موقعیت های ترس آور و کاهش تمایل بیمار به مواجهه با واقعیت، اثربخشی بالینی آن را محدود کرده است. واقعیت مجازی (VR) به عنوان یک ابزار نوین در روان درمانی، امکان ایجاد محیط های شبیه سازی شده و کنترل شده را فراهم آورده است. با این حال، پذیرش و به کارگیری گسترده این فناوری در بالین، با موانع روان شناختی و عملیاتی متعددی روبرو است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی موانع و تسهیل گرهای روان شناختی پذیرش VR در درمان فوبیاها از دیدگاه درمانگران و بیماران است. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی و با رویکرد کمی انجام شد. جامعه آماری شامل روان شناسان بالینی و بیماران مبتلا به فوبیاهای خاص بود. داده ها از طریق پرسشنامه استاندارد پذیرش فناوری (TAM) و مقیاس های سنجش اضطراب ناشی از واقعیت مجازی گردآوری شدند. یافته ها نشان داد که انتظارات عملکردی و سهولت استفاده ادراک شده، پیش بین کننده های مثبتی برای پذیرش VR هستند، در حالی که نگرانی های مربوط به «سبک حالت مجازی» (Cybersickness)، عدم اعتماد به تکنولوژی و نگرانی های اخلاقی به عنوان موانع اصلی شناسایی شدند. نتایج حاکی از آن است که آموزش توانمندسازی درمانگران و طراحی تجربه های کاربری بصری و شنیداری با کیفیت بالا، می تواند موانع را کاهش داده و اثربخشی درمان را افزایش دهد. این مطالعه راهکارهای عملی برای تلفیق موفق آمیز فناوری های نوین با رویکردهای شناختی-رفتاری ارائه می دهد.واژگان کلیدی: واقعیت مجازی، فوبیا، درمان مواجهه ای، پذیرش فناوری، اضطراب درمانی، موانع روان شناختی.