کاوش تجارب زیسته معلمان پایه چهارم و پنجم دبستان دخترانه شهری از چالش های هیجانی-تحصیلی دانش آموزان: یک مطالعه پدیدارشناسانه

دوره میانی دبستان (پایه های چهارم و پنجم) یکی از مراحل حساس تحول شناختی و هیجانی است، به ویژه در دختران که آسیب پذیری بیشتری در برابر اضطراب و افت عملکرد تحصیلی نشان می دهند. با این حال، بیشتر پژوهش های داخلی بر پایه اول و دوم متمرکز بوده اند. هدف این پژوهش، کاوش عمیق تجارب زیسته دو معلم مجرب پایه چهارم و پنجم یک مدرسه دخترانه شهری در مواجهه با چالش های هیجانی-تحصیلی دانش آموزان بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. مشارکت کنندگان شامل دو معلم زن با سابقه تدریس ۱۸ و ۱۲ سال بودند که با نمونه گیری هدفمند از یک مدرسه دولتی دخترانه در منطقه ۲ تهران انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق (هر کدام ۱۲۰ دقیقه در دو جلسه مجزا)، مشاهده میدانی به مدت ۶ جلسه (هر جلسه ۲ ساعت)، و یادداشت های تاملی پژوهشگر گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی (Colaizzi, ۱۹۷۸) انجام گرفت. برای تامین اعتبار یافته ها از روش های بازبینی توسط مشارکت کنندگان (member check) و بازبینی توسط همکاران (peer review) استفاده شد.تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۷ مضمون اصلی و ۲۳ زیرمضمون شد. مضامین اصلی عبارت بودند از: (۱) اضطراب جدایی با نشانه های بدنی پنهان (ویژه پایه چهارم)، (۲) ترس از ارزشیابی و نشانگان جسمانی عملکردی (ویژه پایه پنجم)، (۳) افول مهارت های نوشتاری و زبانی در عصر پیام رسان ها (مشترک)، (۴) مصرف زدگی و فرهنگ مقایسه مادی میان همسالان (بارزتر در پایه پنجم)، (۵) معلم به عنوان مرزبان تعارضات خانواده و مدرسه (مشترک)، (۶) احساس فرسودگی عاطفی ناشی از انتظارات دوگانه (مشترک)، و (۷) فقدان آموزش های ضمن خدمت در حوزه تشخیص و مدیریت هیجانات (مشترک).معلمان پایه چهارم و پنجم در مدارس دخترانه شهری با مجموعه پیچیده ای از چالش های هیجانی مواجه هستند که ریشه در تغییرات رشدی، فشارهای تحصیلی، تحولات دیجیتال و فرهنگ مصرفی دارد. فقدان آموزش های هدفمند و نبود پروتکل مشخص برای همکاری با خانواده ها، فشار مضاعفی بر معلمان وارد می کند. پیشنهاد می شود بسته های آموزشی تخصصی برای معلمان این پایه ها طراحی شود و جلسات مشاوره خانواده با محوریت کاهش انتظارات تحصیلی غیرواقعی به طور منظم برگزار گردد.

کلیدواژه ها:

چالش های هیجانی-تحصیلی ، پایه چهارم ، پایه پنجم ، مدرسه دخترانه ، معلمان ابتدایی ، پدیدارشناسی