چارچوب حفاظت از بافت های تاریخی و ارزشمند در فرآیند صدور پروانه ساختمانی (نقش کارشناس شهرسازی با نگاه معماری)

بافت های تاریخی و ارزشمند شهری به عنوان سرمایه های فرهنگی و هویتی، در معرض تهدیدهای جدی ناشی از نوسازی های شتاب زده و صدور پروانه های ساختمانی بدون ارزیابی های حفاظتی قرار دارند. این پژوهش با هدف تدوین چارچوبی حقوقی-فنی و عملیاتی برای حفاظت از این بافت ها در فرآیند صدور پروانه ساختمانی، به تبیین نقش کلیدی کارشناس شهرسازی با نگاه معماری می پردازد. مسئله اصلی، نبود یک نظام یکپارچه ارزیابی تاثیر پروانه بر ارزش های تاریخی و کالبدی بافت است که منجر به تخریب های جبران ناپذیری در شهرهای ایران شده است. روش پژوهش بر مطالعه تطبیقی قوانین ملی، مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، دستورالعمل های سازمان میراث فرهنگی و ضوابط طرح های تفصیلی استوار است. چارچوب پیشنهادی در هفت محور اصلی شامل شناسایی و مستندسازی بافت های تحت حفاظت، تعیین پهنه های حفاظتی با سطوح متفاوت مداخله، طراحی فرم استاندارد ارزیابی تاثیر پروانه، الزام به اخذ تاییدیه از نهادهای ذی صلاح، تدوین ضوابط تشویقی برای مالکان، تشکیل کمیته حفاظت از بافت تاریخی و آموزش مالکان و سازندگان ارائه شده است. یافته ها نشان می دهد که پیاده سازی این چارچوب در بافت های تاریخی شهرهای ایران، به ویژه در محله عودلاجان تهران به عنوان نمونه موردی، می تواند ضمن حفظ هویت معماری و شهری، رضایت ساکنان را از طریق افزایش ارزش املاک و ارتقای کیفیت زندگی جلب نماید. خروجی نهایی پژوهش، دفترچه چارچوب حفاظتی شامل نقشه پهنه بندی، فرم ارزیابی پروانه، چک لیست بازدید میدانی و دستورالعمل تعامل با میراث فرهنگی است که به عنوان پیوست ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

حفاظت بافت تاریخی ، پروانه ساختمانی ، کارشناس شهرسازی ، پهنه بندی حفاظتی