چگونه توانستم اضطراب دانش آموزان را در کلاس زبان انگلیسی کاهش دهم؟

پژوهش حاضر با هدف کاهش اضطراب کلاس زبان انگلیسی در دانش آموزان پایه هشتم دبیرستان دخترانه شهید بهشتی کرمان (۳۶۲ نفر) در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ انجام شد. اضطراب زبانی (Foreign Language Anxiety) به عنوان یکی از مهم ترین موانع عاطفی در یادگیری زبان دوم، می تواند منجر به افت عملکرد، کاهش انگیزه و حتی اجتناب از کلاس شود. مشاهدات اولیه و مصاحبه با دانش آموزان نشان داد که بیش از ۷۰٪ آن ها علائم متوسط تا شدید اضطراب زبانی (مانند تپش قلب، لرزش صدا، خشکی دهان، فراموشی کلمات ساده و سکوت طولانی) را در زمان صحبت کردن به انگلیسی تجربه می کنند. این وضعیت نه تنها کیفیت یادگیری را کاهش داده بود، بلکه باعث غیبت های مکرر و افت نمرات مکالمه (میانگین ۱۰/۵ از ۲۰) شده بود. این اقدام پژوهی با رویکرد کیفی-کمی و با استفاده از پرسشنامه استاندارد اضطراب کلاس زبان خارجی (FLCAS) هورویتز (۱۹۸۶)، مشاهده ساختاریافته، مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۳۰ دانش آموز و ۵ دبیر، و بررسی نمرات ارزشیابی مستمر انجام شد. پس از تحلیل داده ها، مهم ترین عوامل اضطراب زا شامل ترس از ارزیابی منفی همسالان (۶۵٪)، ترس از اشتباه و تحقیر (۷۲٪)، کمبود آمادگی قبلی (۴۸٪)، جو رقابتی ناسالم و روش تدریس سنتی (۵۵٪) شناسایی گردید. راهکارهای منتخب شامل ایجاد «حلقه های گفتگوی امن» (شامل صحبت در گروه های دونفره با حمایت همتا)، اجرای تکنیک «نوشتن بدون نمره» (free writing)، استفاده از بازخورد مثبت و اصلاح خطا به شیوه غیرمستقیم، آموزش تکنیک های تنفس عمیق و آرام سازی پیش از فعالیت های گفتاری، و حذف زمان پاسخگویی اجباری (انتخاب داوطلبانه) بود. پس از دو ماه اجرا، میانگین نمره اضطراب دانش آموزان بر اساس FLCAS از ۱۱۲ (در محدوده بالا) به ۸۹ (محدوده متوسط پایین) کاهش یافت (۲۳ واحد کاهش، معنی دار در سطح ۰/۰۱). همچنین میانگین نمرات مکالمه از ۱۰/۵ به ۱۴/۸ افزایش یافت و تعداد دانش آموزانی که کاملا از صحبت کردن به انگلیسی اجتناب می کردند از ۱۱۲ نفر (۳۱٪) به ۲۹ نفر (۸٪) کاهش یافت. یافته ها موید آن است که ایجاد محیطی حمایت گر، کاهش فشار ارزیابی و آموزش راهبردهای مقابله با اضطراب، می تواند به طور موثری اضطراب زبانی دانش آموزان دختر پایه هشتم را کاهش دهد و عملکرد گفتاری آنان را بهبود بخشد.

کلیدواژه ها:

اضطراب زبانی ، کلاس زبان انگلیسی ، کاهش اضطراب ، پایه هشتم ، دبیرستان دخترانه