بررسی نقش مهندسین ناظر در پیشگیری از تخلفات ساختمانی و ارتقای ایمنی سازه ها

**هدف:** هدف این پژوهش، تحلیل نقش مهندسین ناظر در پیشگیری از تخلفات ساختمانی و ارتقای ایمنی سازه ها و شناسایی چالش های فراروی این حرفه است.**روش تحقیق:** این مطالعه با رویکردی توصیفی-تحلیلی و روش آمیخته (کمی-کیفی) انجام شده است. داده های کمی از طریق پرسشنامه از ۳۸۴ مهندس ناظر و داده های کیفی از طریق مصاحبه با ۲۵ خبره و تحلیل ۱۲۰ پرونده تخلفات ساختمانی گردآوری و با نرم افزارهای SPSS و MAXQDA تحلیل شدند.**یافته ها:** نتایج نشان می دهد مهندسین ناظر نقشی کلیدی در تامین ایمنی و کاهش تخلفات دارند؛ اما کارایی آن ها به دلیل عواملی همچون تعارض منافع، ابهامات حقوقی، تعدد پروژه ها، ناکافی بودن حق النظاره و ضعف در زیرساخت های نظارتی، دچار محدودیت است. متغیرهای «استقلال حرفه ای» و «آگاهی حقوقی» بیشترین تاثیر را بر موفقیت ناظران در کنترل تخلفات داشته اند.**نتیجه گیری:** ارتقای کیفی نظارت و کاهش تخلفات نیازمند بازنگری در نظام حق النظاره، تفکیک نقش های اجرایی از نظارتی، استقرار سامانه های نظارت الکترونیک هوشمند و شفاف سازی مسئولیت های قانونی ناظران است.

کلیدواژه ها:

مهندس ناظر ، تخلفات ساختمانی ، ایمنی سازه ، نظارت فنی ، مقررات ملی ساختمان ، استقلال حرفه ای.