مسئولیت مدنی در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی خسارت های ناشی از انتشار اطلاعات نادرست، توهین، نقض حریم خصوصی یا هتک حیثیت در اینستاگرام، تلگرام و ...

گسترش روزافزون فضای مجازی و شبکه های اجتماعی نظیر اینستاگرام و تلگرام، شیوه های ارتباطی، اطلاع رسانی و تعاملات اجتماعی را به طور بنیادین دگرگون کرده است. با وجود کارکردهای مثبت این فضاها، سهولت و سرعت بالای انتشار محتوا، امکان بروز رفتارهای زیان بار همچون انتشار اطلاعات نادرست، توهین، نقض حریم خصوصی و هتک حیثیت اشخاص را افزایش داده است. این اقدامات می توانند منجر به ورود خسارت های مادی و معنوی گسترده ای به افراد، کسب وکارها و حتی نهادهای عمومی شوند و ضرورت بررسی مسئولیت مدنی ناشی از آن ها را بیش از پیش برجسته می سازند.این مقاله با بهره گیری از روش توصیفی–تحلیلی، به بررسی مفهوم و مبانی مسئولیت مدنی در فضای مجازی پرداخته و تلاش می کند مصادیق خسارت های ناشی از رفتارهای زیان بار در شبکه های اجتماعی را در چارچوب حقوق ایران و اسناد و رویه های حقوقی بین المللی تحلیل کند. در این راستا، ارکان مسئولیت مدنی شامل فعل زیان بار، ورود ضرر، رابطه سببیت و تقصیر در بستر فضای مجازی مورد واکاوی قرار گرفته و چالش های خاص این فضا، از جمله ناشناس بودن کاربران، فرامرزی بودن پلتفرم ها و نقش واسطه های اینترنتی، تبیین می شود.یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه در نظام حقوقی ایران قانون جامع و مستقلی در زمینه مسئولیت مدنی شبکه های اجتماعی وجود ندارد، اما با اتکا به قواعد عام مسئولیت مدنی، اصول فقهی و مقررات پراکنده موجود، امکان جبران خسارت های ناشی از انتشار محتوای زیان بار در فضای مجازی فراهم است. همچنین بررسی تطبیقی نشان می دهد که در برخی نظام های حقوقی خارجی، به ویژه اتحادیه اروپا، رویکردهای پیشرفته تری در زمینه مسئولیت پلتفرم ها و حمایت از حقوق اشخاص اتخاذ شده است. در پایان، مقاله بر ضرورت تدوین مقررات اختصاصی و به روز برای تنظیم مسئولیت مدنی در شبکه های اجتماعی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، فضای مجازی ، شبکه های اجتماعی ، اینستاگرام ، تلگرام ، انتشار اطلاعات نادرست ، توهین ، نقض حریم خصوصی ، هتک حیثیت ، جبران خسارت