تحلیل گفتمان مقاومت در شعر فلسطین و بازتاب آن در شعر معاصر فارسی

شعر مقاومت فلسطین، به مثابه یکی از برجسته ترین جریان های ادبیات عربی معاصر، نقشی محوری در تداوم مبارزه علیه اشغال و حفظ هویت ملی ایفا کرده است. این مقاله با هدف واکاوی ساختارهای گفتمانی حاکم بر شعر مقاومت فلسطین و بررسی چگونگی بازتاب این گفتمان در شعر معاصر فارسی، به روشی تحلیلی-توصیفی و با اتکا به نظریه تحلیل گفتمان انتقادی (Critical Discourse Analysis - CDA) فرکلاف و ون دایک، به بررسی ادبیات متعهد در هر دو سنت شعری پرداخته است. پژوهش حاضر با تمرکز بر مضامین بنیادین گفتمان مقاومت فلسطینی—مانند سرزمین از دست رفته، شهادت، زبان به مثابه ابزار مقاومت، و بازتعریف اسطوره—نشان می دهد که چگونه این مفاهیم، فراتر از مرزهای جغرافیایی، به الگوهایی جهان شمول در ادبیات مبارز تبدیل شده اند. در بخش دوم، تاثیرات این گفتمان بر شاعران معاصر فارسی، به ویژه در شعر انقلاب و دفاع مقدس، مورد ارزیابی قرار گرفته است. تحلیل نشان می دهد که با وجود تفاوت های زمینه ای، مفاهیم کلیدی مانند ایستادگی برابر ستم و دفاع از هویت دینی و ملی، به شیوه هایی متفاوت در هر دو سنت شعری بازتولید شده اند. این پژوهش در نهایت به تشریح شباهت ها و تفاوت های ساختاری و کارکردهای ایدئولوژیک این گفتمان ها در ادبیات تطبیقی می پردازد و نتیجه می گیرد که شعر مقاومت، همواره ابزاری قدرتمند برای شکل دهی به حافظه جمعی و تداوم امر سیاسی از طریق زیبایی شناسی ادبی بوده است.

کلیدواژه ها:

گفتمان مقاومت ، شعر فلسطین ، تحلیل گفتمان انتقادی ، ادبیات متعهد ، شعر معاصر فارسی ، مطالعات تطبیقی