فقر از دیدگاه عرفا با تکیه بر اشعار حافظ و جامی

مفهوم فقر واژه ای است قرآنی که در ذهن و زبان عارفان مسلمان فراوان به کار رفته است این مفهوم در مراحل سلوک در زمره ی منازل اساسی به شمار می آید و منظور از آن عدم التفات به ماسوی الله و مقر بودن به نیازمندی در برابر حق تعالی است. مقوله فقر در ادبیات عرفانی از آن چنان اهمیتی برخوردار است که معمولا در تاملات و تحقیقات عرفا به عنوان یک دانش فراگیر مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. فقر یکی از موضوعات مهمی است که نه تنها در حوزه عرفان؛ بلکه در حوزه ادبیات هم مورد توجه قرار گرفت و هم در عرفان نظری و هم عرفان عملی به آن پرداخته شد. از جمله عارفانی که به فقر عرفانی تجه داشته اند حافظ شیرازی و جامی هستند. این مقاله که با روش توصیفی و تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه ای صورت گرفته است بر آن است که ضمن تعاریفی از فقر و درویشی، از دید عارفان و همچنین مقوله ی فقر را از دید این دو عارف همراه با شواهد شعری تبیین و تفسیر کند و فقر را از نظر این دو عارف مورد بررسی قرار دهد. نتایج این جستار حاکی از آن است که فقر و غنا در ادبیات ایران و به خصوص در آثار عرفانی، سابقه ای کهن و جایگاهی والا دارد.

کلیدواژه ها:

فقر ، غنا ، عرفان ، تصوف ، سلوک ، درویشی