تبیین رابطه بین «دستیار آموزشی هوشمند» و تغییرات در الگوهای درگیری ذهنی (Cognitive Engagement) دانش آموزان دبستانی

تحول دیجیتال در آموزش ابتدایی، زمینه را برای به کارگیری «دستیار آموزشی هوشمند» به عنوان ابزاری تعاملی، شخصی ساز و داده محور فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین رابطه بین دستیار آموزشی هوشمند و تغییرات در الگوهای درگیری ذهنی (Cognitive Engagement) دانش آموزان دبستانی انجام شد. رویکرد مطالعه، توصیفی–همبستگی با طراحی نیمه آزمایشی و سنجش پیش آزمون–پس آزمون بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه های چهارم تا ششم ابتدایی در مدارس شهری بود که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه استاندارد درگیری ذهنی، سیاهه راهبردهای خودتنظیمی یادگیری و لاگ های تعاملی دستیار هوشمند (مدت تعامل، نرخ بازخورد فوری، تعداد بازنگری پاسخ ها) بود. داده ها با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری و تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شدند.یافته ها نشان داد استفاده هدفمند از دستیار آموزشی هوشمند با افزایش معنادار درگیری ذهنی عمیق (پردازش بسط یافته، سازمان دهی مفاهیم و خودنظارتی) و کاهش درگیری سطحی (حفظ محور و پاسخ دهی حداقلی) همراه است ( p<۰.۰۱ ). همچنین، اثر میانجی گر بازخورد فوری و شخصی سازی تکلیف در تقویت راهبردهای خودتنظیمی تایید شد. نتایج مدل ساختاری حاکی از آن بود که شدت و کیفیت تعامل با دستیار هوشمند، به طور مستقیم بر مولفه های تمرکز پایدار، تلاش شناختی و پایداری در حل مسئله اثر می گذارد و به طور غیرمستقیم از طریق افزایش انگیزش درونی، درگیری ذهنی را بهبود می بخشد.بحث نتایج نشان می دهد که یکپارچه سازی دستیار آموزشی هوشمند در کلاس های ابتدایی، در صورت طراحی مبتنی بر سن، برنامه درسی و اصول یادگیری سازنده گرایانه، می تواند به بهینه سازی الگوهای درگیری شناختی و ارتقای کیفیت یادگیری معنادار بینجامد. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی با توسعه زیرساخت های فناورانه و توانمندسازی معلمان در کاربست هوش مصنوعی آموزشی، زمینه استفاده اثربخش از این فناوری را فراهم سازند. همچنین انجام مطالعات طولی برای بررسی پایداری اثرات و تحلیل تفاوت های فردی توصیه می شود.