نقش تنظیم هیجان در پیش بینی موفقیت تحصیلی و رفتارهای سازگارانه دانش آموزان

هدف از پژوهش حاضر، تبیین نقش تنظیم هیجان در پیش بینی موفقیت تحصیلی و رفتارهای سازگارانه دانش آموزان بود. با توجه به اینکه دوران دانش آموزی یکی از حساس ترین دوره های رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی است، نحوه ی مدیریت و تنظیم هیجان ها می تواند پیامدهای تحصیلی و رفتاری مهمی به همراه داشته باشد. این مطالعه با رویکردی توصیفی–همبستگی و با تاکید بر اهمیت مولفه های عاطفی در نظام آموزشی، تلاش کرد تا مشخص کند کدام جنبه های تنظیم هیجان بیشترین قدرت پیش بینی موفقیت تحصیلی و بروز رفتارهای سازگارانه را دارند. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مقطع … در سال تحصیلی … بود که از میان آن ها نمونه ای به شیوه ی نمونه گیری … انتخاب شد. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه های استاندارد تنظیم هیجان و رفتارهای سازگارانه، همراه با شاخص های عینی پیشرفت تحصیلی (مانند معدل سالانه و نمرات دروس اصلی) استفاده شد. داده ها با روش های آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند.یافته ها نشان داد بین تنظیم هیجان سازگارانه (از جمله بازنگری شناختی، پذیرش هیجان و حل مسئله ی هیجان محور) با موفقیت تحصیلی و رفتارهای سازگارانه (شامل همکاری با معلم و همسالان، رعایت قوانین مدرسه و مهارت های ارتباطی مثبت) رابطه ی مثبت و معناداری وجود دارد. در مقابل، استفاده ی بیش از حد از راهبردهای ناسازگارانه تنظیم هیجان (نظیر سرکوب هیجان، اجتناب، نشخوار فکری و برون ریزی تکانشی) با افت تحصیلی، افزایش رفتارهای ناسازگارانه در کلاس و مشکلات انضباطی همراه بود. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که مولفه های سازگارانه تنظیم هیجان بخش قابل توجهی از واریانس عملکرد تحصیلی و سازگاری مدرسه ای دانش آموزان را تبیین می کنند؛ به طوری که دانش آموزانی که از راهبردهای کارآمد تنظیم هیجان بهره می گیرند، در مدیریت استرس های آموزشی، تمرکز بر تکالیف، حل تعارض با همسالان و پایبندی به قوانین مدرسه موفق تر هستند.بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که نظام آموزشی با تقویت مهارت های تنظیم هیجان در قالب برنامه های آموزش مهارت های زندگی، مشاوره ی مدرسه و مداخلات روان شناختی گروهی، می تواند زمینه ی ارتقای موفقیت تحصیلی و رفتارهای سازگارانه دانش آموزان را فراهم سازد. توجه به نقش تنظیم هیجان در سیاست گذاری های آموزشی، برنامه ریزی درسی و آموزش معلمان، به ویژه در مواجهه با فشارهای تحصیلی و چالش های اجتماعی دوره ی نوجوانی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این نتایج، ضرورت ادغام آموزش تنظیم هیجان در برنامه های پیشگیری و ارتقای سلامت روان مدرسه ای را برجسته می کند و نشان می دهد که ارتقای ظرفیت دانش آموزان در مدیریت هیجان ها، نه تنها به بهبود عملکرد تحصیلی، بلکه به افزایش سازگاری اجتماعی، کاهش تعارضات بین فردی و شکل گیری هویت تحصیلی مثبت منجر می شود.