چگونه توانستم از طریق فعالیت های گروهی و آموزشی در کلاس درس مهارت «نه گفتن» در میان دانش آموزان دبستان فاطمیه زرین شهر را تقویت کنم؟

مهارت «نه گفتن» یکی از مهم ترین مهارت های زندگی در دوره کودکی و نوجوانی است که به دانش آموزان کمک می کند در برابر فشار همسالان، درخواست های نادرست و موقعیت های پرخطر تصمیم گیری آگاهانه تری داشته باشند. تجربه های آموزشی در مدرسه فاطمیه زرین شهر نشان می داد که بسیاری از دانش آموزان در موقعیت های مختلف قادر به بیان قاطعانه مخالفت خود نیستند و اغلب تحت تاثیر فشار گروهی یا ترس از طرد شدن، رفتارهایی را می پذیرند که با خواسته واقعی آنان همخوانی ندارد. این مسئله ضرورت طراحی یک اقدام آموزشی هدفمند برای تقویت مهارت نه گفتن را در فضای کلاس درس آشکار ساخت.اقدام پژوهی حاضر با هدف تقویت مهارت نه گفتن در میان دانش آموزان دبستان فاطمیه در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ انجام شد. پژوهشگر که معلم این کلاس است، با مشاهده رفتارهای دانش آموزان، گفت وگو با آنان و بررسی شرایط کلاسی به این نتیجه رسید که ضعف در مهارت ابراز وجود و نه گفتن یکی از چالش های مهم در تعاملات اجتماعی دانش آموزان است. جامعه مورد مطالعه به صورت گروهی شامل دانش آموزان این مدرسه بود.برای اجرای این اقدام پژوهی از روش های متنوع آموزشی و مشارکتی استفاده شد. از جمله این راهکارها می توان به اجرای بازی های نقش آفرینی، گفت وگوهای گروهی درباره موقعیت های واقعی زندگی، داستان گویی هدفمند، نمایش های کوتاه کلاسی، تمرین های عملی برای بیان محترمانه مخالفت، و طراحی فعالیت های مشارکتی در قالب کار گروهی اشاره کرد. همچنین تلاش شد فضای کلاس به گونه ای مدیریت شود که دانش آموزان احساس امنیت روانی برای بیان نظر و مخالفت داشته باشند.یافته های حاصل از اجرای این برنامه ها نشان داد که استفاده از فعالیت های مشارکتی و تجربی در کلاس درس نقش موثری در افزایش اعتماد به نفس دانش آموزان و تقویت مهارت نه گفتن آنان داشته است. دانش آموزان پس از اجرای این فعالیت ها توانستند در موقعیت های شبیه سازی شده و حتی در تعاملات روزمره کلاسی، مخالفت خود را به شیوه ای مودبانه و قاطع بیان کنند. همچنین سطح آگاهی آنان نسبت به پیامدهای پذیرش درخواست های نادرست افزایش یافت.نتایج این اقدام پژوهی نشان می دهد که آموزش مهارت های زندگی به ویژه مهارت نه گفتن، اگر به صورت عملی، مشارکتی و متناسب با شرایط سنی دانش آموزان طراحی شود، می تواند تاثیر قابل توجهی بر رشد اجتماعی و شخصیتی آنان داشته باشد. بنابراین پیشنهاد می شود معلمان دوره ابتدایی با استفاده از روش های فعال آموزشی، زمینه تقویت این مهارت را در محیط مدرسه فراهم کنند تا دانش آموزان بتوانند در آینده تصمیم های آگاهانه تر و مسئولانه تری اتخاذ نمایند.