بررسی عوامل موثر بر گرایش زنان به جرائم مرتبط با مواد مخدر و ارائه راهکارهای پیشگیرانه

اعتیاد به مواد مخدر و جرائم مرتبط با آن، یکی از مسائل جدی بهداشت عمومی و امنیت اجتماعی در جوامع معاصر است. زنان، که اغلب در معرض فشارهای جنسیتی و اجتماعی بیشتری قرار دارند، به طور روزافزونی درگیر این چرخه می شوند. بر اساس گزارش های سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۳، حدود ۲۵ درصد از مصرف کنندگان مواد مخدر در جهان زن هستند، و در ایران، آمار ستاد مبارزه با مواد مخدر حاکی از رشد ۲۵ درصدی زنان زندانی مرتبط با جرائم مواد مخدر طی پنج سال اخیر است.در جوامع مدرن، جرائم مرتبط با مواد مخدر یکی از چالش های عمده اجتماعی و حقوقی به شمار می رود. زنان، به عنوان نیمی از جمعیت جامعه، در سال های اخیر به طور فزاینده ای درگیر این جرائم شده اند. گرایش زنان به مصرف، قاچاق یا توزیع مواد مخدر نه تنها بر سلامت فردی آن ها تاثیر می گذارد، بلکه عواقب اجتماعی و خانوادگی گسترده ای به همراه دارد. این مقاله به بررسی عوامل موثر بر این گرایش می پردازد و راهکارهای پیشگیرانه ای را پیشنهاد می کند. بر اساس آمارهای جهانی سازمان ملل متحد ، بیش از ۲۰ میلیون زن در جهان با اعتیاد به مواد مخدر دست و پنجه نرم می کنند، و در ایران نیز گزارش های مرکز تحقیقات کنترل مواد مخدر نشان دهنده افزایش ۳۰ درصدی زنان درگیر در جرائم مواد مخدر طی دهه اخیر است.گسترش جرائم مرتبط با مواد مخدر در میان زنان، یکی از چالش های مهم نظام عدالت کیفری و سلامت اجتماعی است. این مقاله با هدف شناسایی عوامل موثر بر گرایش زنان به جرائم مرتبط با مواد مخدر و ارائه راهکارهای پیشگیرانه تدوین شده است. ابتدا با استفاده از مبانی نظری جرم شناسی (نظریه فشار، یادگیری اجتماعی، کنترل اجتماعی و رویکرد فمینیستی) چارچوب تحلیلی پژوهش تبیین می شود. سپس مهم ترین عوامل زمینه ساز شامل فقر و نابرابری اقتصادی، خانواده های نابسامان، خشونت خانگی، همراهی با همسر یا شریک عاطفی مصرف کننده یا قاچاقچی، کمبود حمایت های اجتماعی، مشکلات روان شناختی و آسیب های دوران کودکی مورد بررسی قرار می گیرد. در ادامه، با تاکید بر رویکرد پیشگیری اجتماعی و پیشگیری رشدمدار، راهکارهایی در سطوح فردی، خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و حقوقی-کیفری برای کاهش گرایش زنان به این گونه جرائم پیشنهاد می شود. یافته های نظری پژوهش نشان می دهد که اتخاذ سیاست جنایی افتراقی، توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی زنان، توسعه خدمات حمایتی و درمانی تخصصی، و اصلاح نگرش های فرهنگی نسبت به زنان در معرض آسیب، می تواند نقش مهمی در کاهش جرائم مواد مخدر در میان زنان ایفا کند.

کلیدواژه ها:

جرائم مواد مخدر ، زنان ، پیشگیری اجتماعی ، عوامل زمینه ساز ، سیاست جنایی