هفت الگوی طلایی تربیت موقعیت محور در قرآن و کاربرد آن در کلاس درس

پژوهش حاضر با هدف استخراج و تبیین الگوهای تربیت موقعیت محور از قرآن کریم و کاربست آن در آموزش مهارت های زندگی در کلاس درس انجام شده است. روش پژوهش، کیفی و از نوع تحلیل محتوای جهت دار بوده است. جامعه ی پژوهش، کل قرآن کریم و نمونه گیری به صورت هدفمند انجام شد که منجر به انتخاب هفت موقعیت کلیدی قرآنی گردید: ابراهیم و ستاره/ماه/خورشید (انعام/۷۶-۷۹)، ابراهیم و شکستن بت ها (انبیاء/۵۸-۶۵)، نزول تدریجی قرآن (فرقان/۳۲)، ماجرای زید (احزاب/۳۷)، موسی و خضر (کهف/۶۰-۸۲)، یوسف (بخش های کلیدی سوره یوسف)، و آدم و ابلیس (بقره/۳۰-۳۹ و اعراف/۱۱-۲۵). تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد.یافته ها حاکی از آن است که از این هفت الگو، پنج مولفه ی کلان تربیت موقعیت محور قرآنی قابل استخراج است: طراحی پنهان (مربی موقعیت را از قبل طراحی می کند اما یادگیرنده بی خبر است)، تدریج و زمان بندی (تربیت در طول زمان و متناسب با ظرفیت یادگیرنده)، همراهی و صبر (مربی با باورهای یادگیرنده همراه می شود و زودتر از موقع توضیح نمی دهد)، عینیت بخشی و تجربه ی عینی (یادگیرنده با چشم خود مشکل را می بیند)، رجوع به نفس و مسئولیت پذیری (یادگیرنده خود به اشتباه خود پی می برد). همچنین مطالعه ی موردی اجرای این مدل در قالب یک اردوی آموزشی (مواجهه دانش آموزان با انبوه زباله و تعامل با شهردار) نشان داد که این الگوها در نظام آموزشی امروز نیز اثربخش هستند و منجر به یادگیری پایدار، شکستن باورهای غلط و تقویت مهارت های شهروندی فعال می شوند.

کلیدواژه ها:

تربیت موقعیت محور ، قرآن کریم ، هفت الگوی قرآنی ، مهارت های زندگی ، یادگیری تجربی ، تحلیل محتوای جهت دار.